Herdenken en vooruitgaan

Twintigste bundel van het interfacultair college Lessen voor de 21ste eeuw - Inclusief register op alle bijdragen uit de 20 volumes met auteursindex

Terugblikken helpt ons beter begrijpen waarom we zorg dragen voor wat we vandaag belangrijk vinden. Dit jaar herdenken we de Groote Oorlog die honderd jaar geleden begon, het verdrag van Versailles dat al de kiem van de Tweede Wereldoorlog bevatte en het ontstaan, vijfenzestig jaar geleden, van het genocideverdrag. Vandaag staat de Europese samenwerking die de ambitie had om de oude conflicten definitief op te heffen onder druk. Is de geschiedenis ertoe veroordeeld zich te herhalen of kunnen we uit onze fouten leren? Is Hegels vooruitgangsgeloof gerechtvaardigd of moeten we ons verzoenen met een tragischer perspectief op de geschiedenis? Hoe kaderen onze particuliere historische visies trouwens binnen het ruimere perspectief op het ontstaan van onze kosmos? Als mensen realiseren we ons niet alleen in confrontatie met het verleden, maar ook door te anticiperen op wat nog niet is, maar kan zijn. Vaak reikt de wetenschap ons daartoe de middelen aan. Computers die zelfstandig worden, chips die steeds kleiner en sneller zijn, of technologische innovaties in de geneeskunde: het zijn maar enkele voorbeelden van ontwikkelingen die onze toekomst mee vorm zullen geven. Over deze kwesties en veel meer gaat het in deze twintigste bundel met Lessen voor de eenentwintigste eeuw.

This publication is GPRC-labeled (Guaranteed Peer-Reviewed Content)

Contributors
Sophie De Schaepdrijver, Georgi Verbeeck, Wim Dehaene & Patrick Reynaert, Thomas Coomans, Philip Dutré, Jos Vander Sloten, Gerard Govers, Stephan Parmentier, Thomas Hertog, Herman Teule, Mark Reybrouck, Karin de Boer, Wouter Devroe, Steven Van Hecke

GPRC label:

"Herdenken en vooruitgaan" was edited by Bart Pattyn and Pieter d'Hoine.

Bart Pattyn is Hoogleraar Ethiek en Media-Ethiek aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de KU Leuven.

Pieter d’Hoine is Hoogleraar Antieke Wijsbegeerte aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de KU Leuven.

Pieter d’Hoine is Assistant Professor of Ancient Philosophy and Intellectual History at the Institute of Philosophy, KU Leuven.

Yes, "Herdenken en vooruitgaan" is part of the "Lessen voor de eenentwintigste eeuw" series. It's book 20 in the series.

Het interfacultair college 'Lessen voor de 21ste eeuw' wil alle belangstellenden de mogelijkheid bieden na te denken over de grote vragen aan het begin van de 21ste eeuw. Vanuit verschillende wetenschappelijke disciplines wordt in 13 lessen toekomstgericht gereflecteerd over mens, maatschappij en wetenschap. Elk jaar komen andere thema's aan bod die vanuit diverse invalshoeken worden benaderd. Dit initiatief biedt een unieke gelegenheid om over de grenzen van de vakdisciplines heen de horizon te verruimen en het aspect algemene vorming aan de universiteit gestalte te geven. Specifiek en bijzonder motiverend is het feit dat studenten uit alle faculteiten deze interfacultaire lessencyclus als keuzevak - met het daarbij behorende examen - kunnen opnemen in hun individueel studieprogramma (ISP). Deze lessenreeks richt zich verder ook tot alle leden van de universitaire gemeenschap en andere belangstellenden om aldus bij te dragen tot de realisatie van het idee van de Universitas omnium scientiarum.

Voorwoord
Honderd jaar geleden begon de Groote OorlogOver het blijvende belang van België in ’14-’18 Sophie De Schaepdrijver
Inleiding Inval Een duurzame bezetting? Flamenpolitik Het bezette land als ‘thuisfront’ Een Duits bolwerk Verharding van het Duitse beleid Her-mobilisatie Nasleep Conclusie: over de relevantie van Belgiës oorlogservaring in ’14-’18 Noten Literatuur
De schaduwen van VersaillesDe lange nasleep van de Eerste Wereldoorlog Georgi Verbeeck
Inleiding Laatste oorlogsjaren Naoorlogse crisis Vredesverdragen van Parijs Terugblik Literatuur Chips: meer, sneller, kleiner en wat doen we met de batterij? Wim Dehaene en Patrick Reynaert
Inleiding Digitaal schakelen Technologieschaling en de wet van Moore Waarom het vastloopt: ‘more Moore’ en ‘more than Moore’ Literatuur
Erfgoedwording en herbestemming van kerkenEen groeiende (monumenten)zorg Thomas Coomans
Het probleem Erfgoed, algemeen belang en gebruikswaarde Alternatief gebruik en herbestemming Gemeenschap en erfgoedwording Kerken: een erfgoed met toekomst Literatuur
Worden computers zelfstandig?Over de technologische singulariteit Philip Dutré
Inleiding De technologische singulariteit De intelligentie-explosie De ontwikkeling van software Kritiek op de idee van de singulariteit Bedenkingen en toekomstscenarios Literatuur
Ingenieur en artsSamen voor een efficiëntere gezondheidszorg Jos Vander Sloten
Verhoogd inzicht door bijdragen van de ingenieurswetenschappen Leren uit fouten van het verleden De huidige toestand: intuïtieve technologie De toekomst: meer mogelijkheden met minder schade Besluit Literatuur
Kijken naar de aardeWordt de blauwe planeet groener of bruiner? Gerard Govers
Inleiding Het internationale kader Ontbossing Verwoestijning Conclusies Literatuur
65 jaar GenocideverdragDerde leeftijd en (nog) springlevend Stephan Parmentier
Bij wijze van inleiding Een korte terugblik in de geschiedenis Genocide juridisch bekeken Genocides doorgronden en aanpakken Een kort besluit Literatuur
De oerknal, toen en nu Thomas Hertog
Inleiding De geboorte van de moderne kosmologie Kosmische evolutie Een biofiel heelal? Ontstaan van tijd en ruimte Multiversum Kosmologie en wereldbeeld Literatuur Christenen in het Midden-Oosten: welke plaats in welke maatschappij?Het Midden-Oosten en zijn Arabische christenen Herman Teule Inleiding Het ontstaan van verschillende kerken Het christendom in het Midden-Oosten en de islam Arabische christenen Uitdagingen voor de toekomst Besluit Appendix: overzicht van de christelijke gemeenschappen Midden-Oosten Noten Literatuur
Muziek en haar inductief vermogenEen ethologische en evolutionaire benadering Mark Reybrouck
Het eigenlijke onderzoeksdomein Arousal, stemming en emotie Muzikale emoties Een breder verwijzingskader: het mechanisme van de regelkring Het beschrijven van emoties: categorisch of dimensioneel Van herkennen naar reageren: emotionele inductie Emotionele inductie: de mechanismen De eigenlijke effecten van muziek: fysiologische en lichamelijke reacties Emotionele inductie en de muzikale structuur Perspectieven Literatuur
Hegels visie op de geschiedenisVooruitgang of tragedie? Karin de Boer
Inleiding Hegels leven en denken Hegels begrip van de wereldgeschiedenis Hegels Fenomenologie van de geest Hegels lectuur van Sophocles’ Antigone Verwikkelingen Literatuur
Waarden in het Europees economisch recht Wouter Devroe
Samenvatting en structuur Waarover spreken we? Europees recht, Europees economisch recht en waarden De uitzonderlijke kracht (en dus verantwoordelijkheid) van het Europees economisch recht. Onbelemmerde markttoegang en vrije mededinging zijn de regel, afwijkingen moeten worden gerechtvaardigd De wijze waarop Europees economisch recht nu omgaat met niet-economische belangen of waarden Is het mogelijk om de kracht van Europees economisch recht in te zetten ter bevordering van niet-economische belangen en waarden? Besluit: voorstel om op een andere wijze om te gaan met niet-economische belangen en waarden in het economisch recht Literatuur
De Unie en het spook van het euroscepticisme Steven Van Hecke & Wouter Wolfs
Inleiding Euroscepticisme bij de elite Euroscepticisme bij de massa Succesvolle eurosceptische partijen Drijfveren achter het euroscepticisme Paspoort van euroscepticisme Besluit Literatuur Lijst van de auteurs20 jaar Lessen voor de XXIste eeuw: een overzichtAuteursindexZakenindex

The Digital Object Identifier (DOI) for "Herdenken en vooruitgaan" is 10.11116/9789461661609.