Kolonialisme kwam niet tot een einde na de formele onafhankelijkheid van kolonies. Ook vandaag nog zien heel wat mensen koloniale structuren en denkwijzen doorwerken. Ze verwijzen daarbij naar allerlei vormen van discriminatie, racisme, sociale ongelijkheid en ongelijke machtsverhoudingen. Zij roepen daarom ook op om samenlevingen wereldwijd te dekoloniseren.
Dit volume in de reeks Historisch Denken verbindt het actuele maatschappelijke debat met recente ontwikkelingen en trendbreuken in de geschiedschrijving over postkolonialisme, (de)kolonisatie en subalterniteit (ondergeschiktheid) en geeft concrete aanzetten voor de vertaling ervan naar de klaspraktijk. Het eerste deel plaatst het dekolonisatieproces in een historisch kader en brengt op een bevattelijke manier de vernieuwende perspectieven en inzichten van invloedrijke post- en dekoloniale denkers in kaart. In het tweede deel worden deze nieuwe perspectieven vertaald naar concrete lesmodules voor het secundair onderwijs, conform de nieuwe minimumdoelen en leerplannen geschiedenis.
Dekolonisering in verleden en heden is een aanrader voor geschiedenisleerkrachten en historici en al wie geïnteresseerd is in (post)koloniale geschiedenis en recente (historiografische) stromingen, perspectieven en denkwijzen binnen het postkoloniale, dekoloniale en subalterne denken.
INLEIDING:Dekolonisering: Verkenning van een fenomeen
DEEL I:Postkoloniale en subalterne perspectieven
1. Dekolonisering in verleden en heden 1.1 De eerste dekolonisatiegolf 1.2 De tweede dekolonisatiegolf 1.3 Een derde dekoloniseringsgolf?
2. Dekolonisering en postkolonialisme in academische concepten en theorieën 2.1 Koloniale geschiedenis: historiografische evoluties 1950-2020 2.2 Postkolonialisme en dekolonialiteit 2.3 Centrale concepten 2.4 Casestudie: Rigoberta Menchú 2.5 Conclusie: weg vooruit = weg met Europa?
3. Wat is subalterniteit en hoe schrijven we de geschiedenis ervan? 3.1 Ontstaansgeschiedenis en evolutie van Subaltern Studies 3.2 Methodologische vragen 3.3 De vele gezichten van subalterniteit 3.4 Conclusie
DEEL II:Lesmodules over dekolonisering na 1945
Inleiding bij de lesmodules 1. Historisch denken in de nieuwe minimumdoelen 2. Didactische verwerking 3. Inhoud van het lespakket 4. Centrale ontwerpprincipes 5. Gebruik van het lespakket 6. Materiaal 7. Vervolg van deel 2 – Lesmodules over dekolonisering na 1945
Thema 1: Politieke dekolonisatieprocessen na 1945 1. Inleiding thema “Politieke dekolonisatieprocessen na 1945” 2. Lesmodule: De dekolonisatie van Brits-Indië 3. Lesmodule: De dekolonisatie van Belgisch-Congo
Thema 2: Collectieve herinneringen aan de dekolonisatie 1. Lesmodule: Evoluerende herinneringen aan de (de)kolonisatie
Thema 3: De nasleep van de (de)kolonisatie 1. Inleiding thema “De nasleep van de (de)kolonisatie” 2. Lesmodule: De verdeling van Brits-Indië en de Rwandese genocide 3. Lesmodule: Mechanismen van wij-zij denken 4. Lesmodule: Postkoloniale verhoudingen
Thema 4: Migratie naar (West-)Europa na 1945 1. Inleiding thema “Migratie naar (West-)Europa na 1945” 2. Lesmodule: Migratiebewegingen na 1945 3. Lesmodule: Migratiedebatten
Thema 5: Subalterniteit 1. Inleiding thema “subalterniteit” 2. Lesmodule: Een subalterne geschiedenis van prostitutie en sport
Lexicon – kennis van geschiedenis 1. Kritische bronnenanalyse 2. Historische redeneerwijzen
Ondanks dat deze didactische bundels zijn afgestemd op het Vlaamse curriculum zijn de onderwerpen en de aanpak ook eenvoudig te implementeren in het Nederlandse geschiedenisonderwijs. De onderwerpen die spelen en de vakdidactische methodieken die worden gebruikt, verschillen inhoudelijk niet zoveel van wat er in Nederland speelt. En dat geldt zeker voor het onderwerp van de nieuwste bundel in de reeks: dekolonisatie.(...) In de vijf modules wordt niet alleen het denken over het dekolonisatieproces van Belgisch-Congo besproken. Er zijn op basis van de vier bouwstenen lessen ontwikkeld over het dekolonisatieproces in Brits-Indië, het Israëlisch-Palestijnse conflict, Rwanda, migratiebewegingen na 1945 en het concept subalterniteit. Dit maakt de bundel des te interessanter voor het Nederlandse onderwijs. Het wordt zo eenvoudiger om het denken over dekolonisatie in Indonesië met meerdere landen te vergelijken. - Daan van Leeuwen, Kleio 7,2023
'Dekolonisering in verleden en heden' zal voor velen een welkom boek zijn om de heikele thema's van ons koloniale verleden grondig aan te pakken. In een tijd waarin het denken vaak verdeeld wordt tussen een extreem negatieve of een overdreven glorieuze kijk op de kolonisatie, is een wetenschappelijk onderbouwd en praktisch werk iets waaruit leerkrachten zeker dankbaar kunnen putten. De vele voorbeelden, de goede omkadering en de concrete lesmodules zijn een handig instrument voor de geschiedenisles. Dit neemt niet weg dat het boek ook interessant is voor niet-leerkrachten. Vooral deel I vormt een mooie aanvulling voor wie meer wil weten over kolonisatie en dekolonisering. Bij elk onderdeel staan een uitgebreide bibliografie en bronnenlijst om verder op zoek te gaan. Voor leerkrachten zijn er daarnaast linken toegevoegd naar aanvullend lesmateriaal op de website van de educatieve master - hopelijk blijft deze informatie nog lang online beschikbaar. En anders is er dit fysieke werk natuurlijk, om de lezer een goed beeld te geven van hoe men vandaag de dag het best met ons koloniale verleden omgaat.- Frederik Maertens, Tijdingen uit Leuven (nr. 184, zomer 2025)
Related titles
Toekomstdromen
Maarten Van Dijck (Editor), Gerrit Verhoeven (Editor), Hans Cools (Editor),
October 2026
German–Rapanui Entanglements
Cristián Moreno Pakarati (Editor), Diego Muñoz (Editor), Philipp Schorch (Editor),
August 2026
Trend en toeval – vierde editie
Bruno Blondé (Author), Isabelle Devos (Author), Jord Hanus (Author), Wouter Ryckbosch (Author),
August 2026
Brusselse plaatsnamen
Iadine Degryse (Editor), Benjamin Wayens (Editor), Chantal Kesteloot (Editor), Dennis De Vriese (Editor), Matthijs Degraeve (Editor),
April 2026
Menswaardigheid en veiligheid in onze digitale wereld
Pieter d'Hoine (Editor), Bart Pattyn (Editor),
March 2026
Cartographies of Catastrophes
Laura Demeter (Editor), Carmen M. Enss (Editor), Piotr Kisiel (Editor), Carol Ludwig (Editor),
February 2026
Vroegmoderne dieren in de Nederlanden
Judith Brouwer (Editor), djoeke van Netten (Editor),
November 2025
Denken en dialogeren over identiteit
Karel Van Nieuwenhuyse (Author), Bauke Verbergt (Author), Greet Vermeiren (Author), Ellen Claes (Author),
November 2025

