Weten wat telt in tijden van crisis

Interfacultaire lessenreeks over mens, maatschappij en wetenschap

Wanneer alles goed gaat, stellen we ons weinig vragen. Het is de confrontatie met het weerzinwekkende of levensbedreigende die onze vertrouwde wereld op losse schroeven zet.

Enkele schokkende incidenten van politiegeweld tegen zwarte mensen in de VS gaven in het voorjaar van 2020 aanleiding tot een massale solidariteitsbeweging. Ook bij ons heeft Black Lives Matter het kritisch besef over ons koloniaal verleden aangescherpt. Op een heel andere manier haalt de covid-19-pandemie onze vertrouwde wereld grondig overhoop. Tal van academici werden uitgenodigd om deskundige duiding te geven in het publieke debat: niet alleen over de interpretatie van statistische gegevens, maar ook over de impact van de pandemie op de organisatie van onze volksgezondheid en op ons economisch weefsel. Waar we minder bij stilstaan is welk effect de pandemie bovendien heeft op de voedselzekerheid in de wereld.

De gezondheidscrisis is zo alomtegenwoordig dat ze andere crisissen naar het achterplan terugdringt. De Brexit jaagt echter een economische en politieke schokgolf door Europa die nog lang zal nazinderen. Tegelijk staan we aan het begin van een ongekende klimaatcrisis waarvan de omvang nog nauwelijks te overschouwen is. Die spoort ons aan om fundamenteel anders te gaan denken over energiebevoorrading, woonbeleid en afvalverwerking. Over deze en andere thema’s gaat het in deze nieuwe reeks Lessen voor de XXIste eeuw.

Met bijdragen van Bambi Ceuppens, Geert Molenberghs, Thomas Neyens, Geert Verbeke, Jo Swinnen, Hylke Vandenbussche, Pierre Delaere, Jeroen Meulemans, Hans Leinfelder, Hans De Witte, Anthony Dupont, Rudi D’Hooge, Heidi Salaets, Lorenz Demey, Giselinde Kuipers, Jo Van Caneghem

INLEIDING

BLACK LIVES MATTER, OOK IN BELGIË Bambi Ceuppens Inleiding Iedereen racist? Racisme als historisch fenomeen Religieus onderscheid en de opkomst van de transatlantische slavenhandel Van religie en cultuur tot ‘ras’ Racisme en kolonisatie Racisme als ideologie Vergeten geschiedenis en ‘natuurvolkeren’ Koloniale propaganda werkt (nog na) Waar blijven de wetenschappers? Besluit Literatuur
COVID-19: EEN EPIDEMIOLOGISCHE EN BIOSTATISTISCHE KIJK OP DE PANDEMIE Geert Molenberghs, Thomas Neyens en Geert Verbeke COVID-19, epidemiologie en biostatistiek Spatiale statistische analyse in de eenentwintigste eeuw Klinische studies in de context van COVID-19 Referenties
COVID-19 EN VOEDSELZEKERHEID Johan Swinnen, Caroline Miehe en Dorien Emmers De situatie voor COVID-19 De effecten van COVID-19 COVID-19 versterkt ongelijkheid in voedselzekerheid Literatuur
DE BREXITSAGA: HET EINDE VAN EUROPA? Hylke Vandenbussche Directe handel met het Verenigd Koninkrijk Parameters Data Directe versus indirecte effecten Resultaten van het globale netwerkmodel Conclusies Literatuur
DE TRACHEA: TRANSPLANTATIE EN UTOPISCHE ORGAANREGENERATIE Pierre Delaere en Jeroen Meulemans Inleiding Herstel van circumferentiële tracheale defecten Tracheatransplantatie voor patch tracheale defecten Conclusie Referenties en literatuur
EEN BETONSTOP IS NOODZAKELIJK, NIET EENVOUDIG EN NIET GENOEG Hans Leinfelder Een betonstop is noodzakelijk Een betonstop is niet eenvoudig Een betonstop is niet genoeg Literatuur
BURN-OUT: WAT IS HET, EN… WAT IS HET NIET? Op zoek naar prevalentie, oorzaken, gevolgen en oplossingenHans De Witte Wat is ‘burn-out’? Van oud naar nieuw Wat is het niet? Onderscheid met fenomenen zoals werkstress en depressie Prevalentie: hoe vaak komt burn-out voor? Wat veroorzaakt burn-out: het werk, de persoon of het gezin? Gevolgen van burn-out Op zoek naar oplossingen Samenvatting en besluit Literatuur
AUGUSTINUS VAN HIPPO: HEILIGE ONDER EEN BESTOFTE STOLP OF EEN STEM VOOR DE EENENTWINTIGSTE EEUW? Anthony Dupont Een rusteloze biografie Een augustiniaanse hermeneutiek Doctor gratiae Relevante stem voor de eenentwintigste eeuw Literatuur
WAAR KOMT ONZE EMPATHIE VANDAAN EN WAAROM? Rudi D’Hooge De empathische aap De psychobiologische basis van empathie Spiegelneuronen Hormonen en empathie Empathie, neuroplasticiteit en educatie Conclusie Referenties en literatuur
HET BELANG VAN ZORGVULDIG TOLKEN EN DUIDELIJKE COMMUNICATIE Heidi Salaets Inleiding: enkele verhalen Terminologiepitch Geschiedenisflash Tolkonderzoek in de praktijk: een voorbeeld Conclusie: impact en valorisatie Noten Referenties
ARISTOTELISCHE DIAGRAMMEN: EEUWENOUD, SPRINGLEVEND Een stand van zaken in de logische meetkundeLorenz Demey Van aristotelische diagrammen naar logische meetkunde De logische eigenschappen van aristotelische diagrammen De visuele eigenschappen van aristotelische diagrammen Historische toepassingen van aristotelische diagrammen Hedendaagse toepassingen van aristotelische diagrammen Tot besluit Literatuur
UITERLIJK EN UITSLUITING: HET UITDIJENDE SCHOONHEIDSREGIME IN TIJDEN VAN GROEIENDE ONGELIJKHEID Giselinde Kuipers Inleiding: het uitdijende schoonheidsregime Waarom het steeds belangrijker is geworden om mooi te zijn Schoonheid en ongelijkheid Uiterlijk en uitsluiting in de eenentwintigste eeuw: nieuwe vragen Noten Literatuur
AFVALVERBRANDING IN DE CIRCULAIRE ECONOMIE: EEN CONTRADICTIO IN TERMINIS? Jo Van Caneghem Wat is afval? Afval: hoeveelheden en verwerking De rol van WtE in de circulaire economie Literatuur
LIJST VAN DE AUTEURS

Bart Pattyn

Bart Pattyn is Hoogleraar Ethiek en Media-Ethiek aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de KU Leuven.

Pieter d'Hoine

Pieter d’Hoine is Hoogleraar Antieke Wijsbegeerte aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de KU Leuven.

Pieter d’Hoine is Assistant Professor of Ancient Philosophy and Intellectual History at the Institute of Philosophy, KU Leuven.