Voor lichaam en geest
Katholieken lichamelijke opvoeding en sport in de 19de en 20ste eeuw
M. D'hoker (Author), R. Renson (Author), J. Tolleneer (Author),
In de negentiende eeuw stond de Kerk eerder afwijzend tegenover alles wat met lichaamscultuur te maken had. Onder maatschappelijke druk kwam qgeleidelijk aan een meer positieve houding tot stand ten opzicht van lichamelijke opvoeding en sport. In 1892 werd de Belgische Katholieke Turnbond gesticht als overkoepelend orgaan van vele lokale turnkringen. Het schoolvak lichamelijke opvoeding werd jarenlang gekenmerkt door een strijd tussen het Duitse turnen en de Zweedse gymnastiek. Het duurde tot 1993 vooraleer twee lesuren lichamelijke opvoeding veralgemeend werden ingevoerd in het katholiek onderwijs. De moderne sport, die in de tweede helft van de negentiende eeuw uit Engeland kwam overwaaien, stuitte aanvankelijk op verzet in Vlaamse katholieke middens. De collegeleerlinge raakten echter volledig in de ban de voetbalsport en reeds vanaf 1908 werd de Kardinaalsbeker betwist tussen de katholieke scholen. Ook de jeugdbewegingen gingen selectief lichamelijke opvoeding en sport in hun werking opnemen.
Verder wordt in deze bundel de betekenis geschetst van enkele merkwaardige figuren: Pater van Clé, wiens sportapostolaat uitmondde in Sporta; de missionaris Raphaël de la Kethulle, de sportpionier in Belgisch Kongo en sportjournalist Karel van Wynendaele, die “het Vlaamse sportvolk leerde lezen”. Deze evocatie van een boeiend maatschappelijk proces wordt afgesloten door een interview met prof. em. Pierre-Paul De Nayer, die veertig jaar lang als spilfiguur fungeerde van de katholieke lichamelijke opvoeding en sport.
Inleiding
Roland Renson, Mark D’hoker en Jan Tolleneer
“Wat gij ook doet, doet alles ter ere Gods”. Kerkelijke en theologische opvattingen over sport
Leo Kenis
Lichamelijke opvoeding in het katholiek onderwijs: een lange weg, een moeilijk parcours
Mark D’hoker en Erik Van Assche
Corpus alienum: naschoolse sport in het katholiek onderwijs
Roland Renson
De Belgische Katholieke Turnbond (1892-1992)
Jan Tolleneer
De Vlaamse katholieke jeugdbewegingen en lichamelijke opvoeding en sport
Luc Schokkaert
Apostolaat binnen de sport: ontstaan en werking van Sporta
Hans Verbruggen en Marijke den Hollander
Sport als missie: Raphaël de la Kethulle de Ryhove (1890-1956)
Roland Renson en Christel Peeters
De katholieke sportpers in Vlaanderen
Greta Vandevenne
Interview met prof. em. Pierre-Paul De Nayer
Jan Tolleneer
Bibliografie
Biografisch repertorium
Index van plaatsnamen
Index van corporaties
Lijst van afkortingen
Auteurs
Frequently Asked Questions
What is "Voor lichaam en geest" about?
In de negentiende eeuw stond de Kerk eerder afwijzend tegenover alles wat met lichaamscultuur te maken had. Onder maatschappelijke druk kwam qgeleidelijk aan een meer positieve houding tot stand ten opzicht van lichamelijke opvoeding en sport. In 1892 werd de Belgische Katholieke Turnbond gesticht als overkoepelend orgaan van vele lokale turnkringen. Het schoolvak lichamelijke opvoeding werd jarenlang gekenmerkt door een strijd tussen het Duitse turnen en de Zweedse gymnastiek. Het duurde tot 1993 vooraleer twee lesuren lichamelijke opvoeding veralgemeend werden ingevoerd in het katholiek onderwijs. De moderne sport, die in de tweede helft van de negentiende eeuw uit Engeland kwam overwaaien, stuitte aanvankelijk op verzet in Vlaamse katholieke middens. De collegeleerlinge raakten echter volledig in de ban de voetbalsport en reeds vanaf 1908 werd de Kardinaalsbeker betwist tussen de katholieke scholen. Ook de jeugdbewegingen gingen selectief lichamelijke opvoeding en sport in hun werking opnemen.
Verder wordt in deze bundel de betekenis geschetst van enkele merkwaardige figuren: Pater van Clé, wiens sportapostolaat uitmondde in Sporta; de missionaris Raphaël de la Kethulle, de sportpionier in Belgisch Kongo en sportjournalist Karel van Wynendaele, die "het Vlaamse sportvolk leerde lezen". Deze evocatie van een boeiend maatschappelijk proces wordt afgesloten door een interview met prof. em. Pierre-Paul De Nayer, die veertig jaar lang als spilfiguur fungeerde van de katholieke lichamelijke opvoeding en sport.
Who wrote "Voor lichaam en geest"?
"Voor lichaam en geest" was written by M. D'hoker, R. Renson and J. Tolleneer.
Is "Voor lichaam en geest" part of a series?
Yes, "Voor lichaam en geest" is part of the "KADOC-Studies" series. It's book 17 in the series.
De titels verschenen voor 2000 zijn gratis downloadbaar .
What is the Table of Contents for "Voor lichaam en geest"?
Inleiding
Roland Renson, Mark D'hoker en Jan Tolleneer
"Wat gij ook doet, doet alles ter ere Gods". Kerkelijke en theologische opvattingen over sport
Leo Kenis
Lichamelijke opvoeding in het katholiek onderwijs: een lange weg, een moeilijk parcours
Mark D'hoker en Erik Van Assche
Corpus alienum: naschoolse sport in het katholiek onderwijs
Roland Renson
De Belgische Katholieke Turnbond (1892-1992)
Jan Tolleneer
De Vlaamse katholieke jeugdbewegingen en lichamelijke opvoeding en sport
Luc Schokkaert
Apostolaat binnen de sport: ontstaan en werking van Sporta
Hans Verbruggen en Marijke den Hollander
Sport als missie: Raphaël de la Kethulle de Ryhove (1890-1956)
Roland Renson en Christel Peeters
De katholieke sportpers in Vlaanderen
Greta Vandevenne
Interview met prof. em. Pierre-Paul De Nayer
Jan Tolleneer
Bibliografie
Biografisch repertorium
Index van plaatsnamen
Index van corporaties
Lijst van afkortingen
Auteurs
Related titles
The Romero Memory
Judith Gruber (Editor), Jonas Van Mulder (Editor), Kim Christiaens (Editor), Veerle Draulans (Editor), Jacques Haers (Editor), Joren Janssens (Editor), Stephan Parmentier (Editor),
November 2026
Toekomstdromen
Maarten Van Dijck (Editor), Gerrit Verhoeven (Editor), Hans Cools (Editor),
October 2026
German–Rapanui Entanglements
Cristián Moreno Pakarati (Editor), Diego Muñoz (Editor), Philipp Schorch (Editor),
August 2026
Trend en toeval – vierde editie
Bruno Blondé (Author), Isabelle Devos (Author), Jord Hanus (Author), Wouter Ryckbosch (Author),
August 2026
Cinema in Post-War Belgium
Gertjan Willems (Editor), Bjorn Gabriels (Editor), Bénédicte Rochet (Editor),
May 2026
Performing Magnetism
Eleonora Paklons (Editor), Kristof Smeyers (Editor), Kurt Vanhoutte (Editor), Hannah Welslau (Editor),
May 2026
Christian Democracy and the Fall of Communism
Michael Gehler (Editor), Piotr H. Kosicki (Editor), Helmut Wohnout (Editor),
April 2026
Political Exile in the Global Twentieth Century
Wolfram Kaiser (Editor), Piotr H. Kosicki (Editor),
April 2026
Brusselse plaatsnamen
Iadine Degryse (Editor), Benjamin Wayens (Editor), Chantal Kesteloot (Editor), Dennis De Vriese (Editor), Matthijs Degraeve (Editor),
April 2026
Cartographies of Catastrophes
Laura Demeter (Editor), Carmen M. Enss (Editor), Piotr Kisiel (Editor), Carol Ludwig (Editor),
February 2026
