Politieke Representatie

Wie ‘vertegenwoordigt’ het Belgische en het Nederlandse volk politiek? De gekozen parlementsleden die het personeel van de ‘representatieve democratie’ uitmaken, of de gekroonde hoofden van wie wordt gezegd dat zij een ‘representatieve’ functie uitoefenen? Waar ligt de staatsmacht en kan die macht ook zonder theater? En hoe soeverein is de natie of is zij te verdeeld om überhaupt te bestaan? ‘Politieke representatie’, zo blijkt, is een complex gebeuren met een geschiedenis die zich - juist ook in Nederland en België – vaak heeft vernieuwd. De ideeën die deze geschiedenis hebben bepaald, worden in dit boek ontleed. In die ideeënwereld circuleerden – soms met grote vanzelfsprekendheid – concepten als ‘republiek’ en ‘maatschappelijk verdrag’. Maar er werden ook personages geschapen, die dan als voorbeelden of als afschrikwekkende ‘types’ moesten gelden: de Goede Prins en de ideoloog, de ‘politieker’ en de emo-politicus (of politica). Maar ook historiebeelden waren alomtegenwoordig in de politieke debatten. Was de geschiedenis tenslotte niet een leerschool? Of diende zij toch al eerder als een moeilijk overwinbare kolos te worden begrepen? Dat alles kon tot controverses leiden, met een inzet die varieerde, maar die ook steeds een strijd om de ‘norm’ was en een explicitering van de eigen positie vergde. Dat resulteerde soms in verrassende observaties: was bijvoorbeeld de diplomaat niet ‘een aristocratische vogel in een democratisch hoenderhok’? Politieke representatie brengt deze thematiek in kaart.

"Politieke Representatie" was edited by Henk De Smaele and Jo Tollebeek.

Henk de Smaele is professor of history at the University of Antwerp.

Jo Tollebeek is professor of Cultural History at KU Leuven.

Yes, "Politieke Representatie" is part of the "Alfred Cauchie Reeks" series. It's book 5 in the series.

Editors: Jan Roegiers (†), Werner Verbeke
Print ISSN: 0035-2381

De Alfred Cauchie Reeks bundelt studies die door leden van het departement Geschiedenis van de KU Leuven zijn geschreven en verzameld. Elke collectie richt de blik op een welomlijnd thema, dat is gekozen om de uitdagingen die het de historica of historicus biedt.

De serie wil tevens getuigen van een verlangen de traditionele grenzen van de discipline te overschrijden. Zowel op chronologisch als op methodologisch vlak wil zij ruimhartig zijn. De reeks ontleend haar naam aan Alfred Cauchie (1860-1922). Cauchie, in 1895 benoemd als hoogleraar aan de Leuvense Universiteit, was de man van het initiatief. Hij brak met de gesloten geloofswereld die hem omgaf, verkende al in de jaren 1880 de Vaticaanse Archieven, effende het pad voor de stichting van het Belgisch Historisch Instituut te Rome en richtte in 1900 de Revue d'histoire ecclésiastique op. Maar bovenal introduceerde hij aan de Leuvense Universiteit de cours pratiques in de geschiedenis, laboratoria voor historisch onderzoek. De reeksredactie bestaat uit Jo Tollebeek, Jan Roegiers (†) en Werner Verbeke.

Politieke representatie
De geschiedenis van een begrip
Henk de Smaele en Jo Tollebeek

CONCEPTEN

Het gemenebest
Staat en republiek in de politieke theorie van het Duitse Rijk en de Noordelijke Nederlanden
Martin van Gelderen

Het maatschappelijk verdrag
Twee tradities in het denken over staat en samenleving
Rob Devos

De moderne parlementaire vertegenwoordiging
De soevereiniteit opnieuw verbeeld
Gerhard Hoogers

PERSONAGES

De Goede Prins
Over de genegenheid tussen vorst en onderdanen
Werner Thomas

De ideoloog
Willem Anthonie Ockerse als exempel
Niek van Sas

De beroepspoliticus
Waarom de 'aristocratie' onvermijdelijk is
Henk de Smaele

De politica
De rol van de vanzelfsprekende uitzondering
Els Flour

HISTORIEBEELDEN

De oudheid in de vroegmoderne tijd
Het model van de verre voorouders en hun staatsvorm
Eco Haitsma Mulier

De traditie in de Brabantse Omwenteling
De oude constitutie en het lange leven van artikel 59
Tom Verschaffel

De Franse Revolutie in de negentiende eeuw
Over de politiek als spiegelpaleis van de geschiedenis
Jo Tollebeek

1830 in de Belgische parlementaire geschiedenis
Het vertegenwoordigde verleden
Marnix Beyen

CONTROVERSES

Meervoudige macht
Vorst en stad in de Nederlanden

Gedeelde soevereiniteit?
De dubbelrol van de Raad van Brabant
Eddy Put

De gehele natie of de partij?
Het parlementaire mandaat in België
Herman van Goethem

De afweging van het algemeen belang
Politiek en economie in het negentiende-eeuwse België
Annelien de Dijn

POSITIES

De bevestiging van het gezag
Een middeleeuwse schepenbank en haar legitimiteit
Jacoba van Leeuwen

Het revolutionaire alternatief
De symboliek van feesten en vrijheidsbomen
Gita Deneckere

De diplomatieke anomalie
'Een aristocratische vogel in het democratische hoenderhok'
Peter van Kemseke

Over de auteurs
Verantwoording