De beiaard
Een politieke geschiedenis
Marnix Beyen (Editor), Luc Rombouts (Editor), Staf Vos (Editor),
In prijs verlaagd!
€ 12,50 i.p.v. € 20,00
Sinds vijf eeuwen is beiaardmuziek een typisch kenmerk van de steden in de Lage Landen. De beiaard maakt zozeer deel uit van het klankbeeld dat hij nauwelijks nog wordt opgemerkt. Toch heeft precies zijn alomtegenwoordigheid ervoor gezorgd dat mensen allerhande betekenissen aan hem hebben toegekend. Die betekenissen overstijgen het domein van de ‘zuivere’ muziek. De beiaard werd beschouwd als de ‘stem’ van bevolkingsgroepen en als een symbool van de waarden die hun leden met elkaar deelden. Over de afbakening van die groepen en over de inhoud van die waarden bestonden echter uiteenlopende meningen en rezen conflicten. De beiaard werd dus onvermijdelijk een politiek instrument. In België, een land dat doortrokken was van maatschappelijke tegenstellingen, werd hij dat meer dan waar ook. Soms was de beiaard een toonbeeld van burgerlijk-liberale waarden, dan weer van een strijdbaar katholicisme. Nu eens was hij Vlaams, dan weer Belgisch. Door de manieren te onderzoeken waarop de beiaard werd verbeeld, belichten de auteurs van dit boek de geschiedenis van België dan ook vanuit een verrassende hoek.
Proloog 7
Klok en beiaard 9
Van signaal tot symbool
Luc Rombouts
Voorgeschiedenissen 23
Klokgelui en stedelijke identiteit in het laatmiddeleeuwse Vlaanderen 25
Jacqueline van Leeuwen
‘Een totaal gebrek aan smaak’ 41
Reizigers over klokken in de Lage Landen vóór 1800
Imran Uddin en Johan Verberckmoes
Identiteiten 51
Trots, melancholie en de juiste tijd 53
België als een land van beiaarden
Tom Verschaffel
‘Een echte nationale kunst’ 69
Koninklijke belangstelling voor de beiaardmuziek
Gustaaf Janssens
Jef Denyn 83
Identiteit in veelvoud
Liesbet Nys
Registers 101
‘De kus op de stenen slapen’ 103
Beiaard, ontwaking en verzet
Staf Vos
Van cultuurproduct naar productcultuur 127
De beiaard als cultuurintegrerende factor bij Vlaamse katholieken
van 1918 tot 1958
Rajesh Heynickx
Propaganda 145
‘Het Mechels wonder’ 147
De beiaard tussen cultus en citymarketing
Luc Rombouts
‘Le mystérieux mariage du bronze avec l’espace’ 171
De beiaard als inspiratiebron voor Alfred Ost (1884-1945)
Greet Draye
‘The Land of Chimes’ 187
De overzeese promotie van de Belgische beiaard
Mark Derez
Epiloog 209
Verzoener en versterker van tegenstellingen 211
Marnix Beyen
Herkomst van de illustraties 225
Noten 227
Over de auteurs 245
Index 249
Marnix Beyen
Marnix Beyen doceert Hedendaagse Politieke Geschiedenis en Geschiedenis en Taal aan de Universiteit Antwerpen.
Luc Rombouts
Luc Rombouts is universiteitsbeiaardier van Leuven en stadsbeiaardier van Tienen. Hij verricht onderzoek naar historische en sociale aspecten van de beiaard en publiceerde onder meer studies over achttiende-eeuwse Leuvense beiaardmuziek.
Staf Vos
Staf Vos promoveerde in 2009 tot doctor in de geschiedenis aan de KU Leuven. Sinds 2012 werkt hij als onderzoeker bij Het Firmament, expertisecentrum voor het erfgoed van de podiumkunsten (theater en dans).
Een rijke geschiedenis van de beiaard, maar geen louter muzikale! Het is een academische studie, geïllustreerd met interessant fotomateriaal, vaak weinig gekend, wat een extra meerwaarde oplevert. (ES)
Verschenen op http://www.christusrex.be/ (7/7/2010)
De kwaliteit van dit boek ligt bovendien in het feit dat het meer biedt dan wat we een receptiegeschiedenis van de beiaard zouden kunnen noemen. De meeste auteurs zijn erin geslaagd om een soort geschiedschrijving te plegen die grenzen verlegt. Door zich te richten op het specifieke fenomeen van de beiaard hebben ze zich aan een boeiend experiment gewaagd. Klokkengelui is trouwens niet iets tastbaars, niet een duidelijk te omschrijven object van geschiedschrijving. Geluiden, stemmingen, atmosferen zijn in de historiografie doorgaans veel moeilijker te omschrijven dan afgelijnde objecten zoals historische personen, politieke partijen, overheidsbesluiten of verkoopscijfers. Er wordt van de historicus een bijzonder inlevingsvermogen gevraagd om de geschiedenis van een auditief fenomeen zoals het geluid van de beiaard te onderzoeken. Daar zijn de auteurs van dit boek wonderwel in geslaagd.
Willem Erauw, Bijdragen tot de Eigentijdse Geschiedenis, 2010, nr 22
Dit boek is het resultaat van een grondige research en de artikels werden geschreven met wetenschappelijke professionaliteit. De lezer kan zich verdiepen in een caleidoscoop van opvattingen en meningen over de beiaard in het verleden. Daarbij geven de auteurs zelfs vaak een frisse kijk op feiten en personen die reeds eerder beschreven werden.
Koen Cosaert, Mededelingenblad van de Belgische Vereniging voor Nieuwste Geschiedenis, XXXII - 2010 - 22
De auteurs van De beiaard. Een politieke geschiedenis hebben een interessant en vlot leesbaar boek afgeleverd. Door de boeiende bijdragen heen ontvouwt zich een panorama waarvoor de Belgische politieke geschiedenis als achtergrond en decor dient.
Luc François, Universiteit Gent, BMGN - The Low Countries Historical Review
Omdat dat alles onder de noemer politiek te brengen is, is het boek 'een politieke geschiedenis' van de beiaard geworden. Een gelukkig idee, al was het alleen maar omdat het toreninstrument tot nu toe vrijwel altijd als op zichzelf staand fenomeen is beschouwd, dat zelden of nooit in een ruimere context is geplaatst. Maar ook de uitwerking is zonder meer geslaagd: een eenvoudig, goed verzorgd boek, met door serieuze wetenschappers geschreven, uitstekend leesbare teksten en een enkele treffende afbeelding.
Henk Verhoef, lid Beiaardcommissie, Museum info nr 8, 2011, Nationaal Beiaard- en Natuurmuseum Asten
Een rijke geschiedenis van de beiaard, maar geen louter muzikale! Het is een academische studie, geïllustreerd met interessant fotomateriaal, vaak weinig gekend, wat een extra meerwaarde oplevert. (ES)
Verschenen op http://www.christusrex.be/ (7/7/2010)
De kwaliteit van dit boek ligt bovendien in het feit dat het meer biedt dan wat we een receptiegeschiedenis van de beiaard zouden kunnen noemen. De meeste auteurs zijn erin geslaagd om een soort geschiedschrijving te plegen die grenzen verlegt. Door zich te richten op het specifieke fenomeen van de beiaard hebben ze zich aan een boeiend experiment gewaagd. Klokkengelui is trouwens niet iets tastbaars, niet een duidelijk te omschrijven object van geschiedschrijving. Geluiden, stemmingen, atmosferen zijn in de historiografie doorgaans veel moeilijker te omschrijven dan afgelijnde objecten zoals historische personen, politieke partijen, overheidsbesluiten of verkoopscijfers. Er wordt van de historicus een bijzonder inlevingsvermogen gevraagd om de geschiedenis van een auditief fenomeen zoals het geluid van de beiaard te onderzoeken. Daar zijn de auteurs van dit boek wonderwel in geslaagd.
Willem Erauw, Bijdragen tot de Eigentijdse Geschiedenis, 2010, nr 22
Dit boek is het resultaat van een grondige research en de artikels werden geschreven met wetenschappelijke professionaliteit. De lezer kan zich verdiepen in een caleidoscoop van opvattingen en meningen over de beiaard in het verleden. Daarbij geven de auteurs zelfs vaak een frisse kijk op feiten en personen die reeds eerder beschreven werden.
Koen Cosaert, Mededelingenblad van de Belgische Vereniging voor Nieuwste Geschiedenis, XXXII - 2010 - 22
De auteurs van De beiaard. Een politieke geschiedenis hebben een interessant en vlot leesbaar boek afgeleverd. Door de boeiende bijdragen heen ontvouwt zich een panorama waarvoor de Belgische politieke geschiedenis als achtergrond en decor dient.
Luc François, Universiteit Gent, BMGN - The Low Countries Historical Review
Omdat dat alles onder de noemer politiek te brengen is, is het boek 'een politieke geschiedenis' van de beiaard geworden. Een gelukkig idee, al was het alleen maar omdat het toreninstrument tot nu toe vrijwel altijd als op zichzelf staand fenomeen is beschouwd, dat zelden of nooit in een ruimere context is geplaatst. Maar ook de uitwerking is zonder meer geslaagd: een eenvoudig, goed verzorgd boek, met door serieuze wetenschappers geschreven, uitstekend leesbare teksten en een enkele treffende afbeelding.
Henk Verhoef, lid Beiaardcommissie, Museum info nr 8, 2011, Nationaal Beiaard- en Natuurmuseum Asten
Frequently Asked Questions
What is "De beiaard" about?
In prijs verlaagd!
€ 12,50 i.p.v. € 20,00
Sinds vijf eeuwen is beiaardmuziek een typisch kenmerk van de steden in de Lage Landen. De beiaard maakt zozeer deel uit van het klankbeeld dat hij nauwelijks nog wordt opgemerkt. Toch heeft precies zijn alomtegenwoordigheid ervoor gezorgd dat mensen allerhande betekenissen aan hem hebben toegekend. Die betekenissen overstijgen het domein van de 'zuivere' muziek. De beiaard werd beschouwd als de 'stem' van bevolkingsgroepen en als een symbool van de waarden die hun leden met elkaar deelden. Over de afbakening van die groepen en over de inhoud van die waarden bestonden echter uiteenlopende meningen en rezen conflicten. De beiaard werd dus onvermijdelijk een politiek instrument. In België, een land dat doortrokken was van maatschappelijke tegenstellingen, werd hij dat meer dan waar ook. Soms was de beiaard een toonbeeld van burgerlijk-liberale waarden, dan weer van een strijdbaar katholicisme. Nu eens was hij Vlaams, dan weer Belgisch. Door de manieren te onderzoeken waarop de beiaard werd verbeeld, belichten de auteurs van dit boek de geschiedenis van België dan ook vanuit een verrassende hoek.
Who edited "De beiaard"?
"De beiaard" was edited by Marnix Beyen, Luc Rombouts and Staf Vos.
Marnix Beyen doceert Hedendaagse Politieke Geschiedenis en Geschiedenis en Taal aan de Universiteit Antwerpen.
Luc Rombouts is universiteitsbeiaardier van Leuven en stadsbeiaardier van Tienen. Hij verricht onderzoek naar historische en sociale aspecten van de beiaard en publiceerde onder meer studies over achttiende-eeuwse Leuvense beiaardmuziek.
Staf Vos promoveerde in 2009 tot doctor in de geschiedenis aan de KU Leuven. Sinds 2012 werkt hij als onderzoeker bij Het Firmament, expertisecentrum voor het erfgoed van de podiumkunsten (theater en dans).
Is "De beiaard" part of a series?
Yes, "De beiaard" is part of the "Alfred Cauchie Reeks" series. It's book 9 in the series.
Editors: Jan Roegiers (†), Werner Verbeke
Print ISSN: 0035-2381
De Alfred Cauchie Reeks bundelt studies die door leden van het departement Geschiedenis van de KU Leuven zijn geschreven en verzameld. Elke collectie richt de blik op een welomlijnd thema, dat is gekozen om de uitdagingen die het de historica of historicus biedt.
De serie wil tevens getuigen van een verlangen de traditionele grenzen van de discipline te overschrijden. Zowel op chronologisch als op methodologisch vlak wil zij ruimhartig zijn. De reeks ontleend haar naam aan Alfred Cauchie (1860-1922). Cauchie, in 1895 benoemd als hoogleraar aan de Leuvense Universiteit, was de man van het initiatief. Hij brak met de gesloten geloofswereld die hem omgaf, verkende al in de jaren 1880 de Vaticaanse Archieven, effende het pad voor de stichting van het Belgisch Historisch Instituut te Rome en richtte in 1900 de Revue d'histoire ecclésiastique op. Maar bovenal introduceerde hij aan de Leuvense Universiteit de cours pratiques in de geschiedenis, laboratoria voor historisch onderzoek. De reeksredactie bestaat uit Jo Tollebeek, Jan Roegiers (†) en Werner Verbeke.
What is the Table of Contents for "De beiaard"?
Proloog 7
Klok en beiaard 9
Van signaal tot symbool
Luc Rombouts
Voorgeschiedenissen 23
Klokgelui en stedelijke identiteit in het laatmiddeleeuwse Vlaanderen 25
Jacqueline van Leeuwen
'Een totaal gebrek aan smaak' 41
Reizigers over klokken in de Lage Landen vóór 1800
Imran Uddin en Johan Verberckmoes
Identiteiten 51
Trots, melancholie en de juiste tijd 53
België als een land van beiaarden
Tom Verschaffel
'Een echte nationale kunst' 69
Koninklijke belangstelling voor de beiaardmuziek
Gustaaf Janssens
Jef Denyn 83
Identiteit in veelvoud
Liesbet Nys
Registers 101
'De kus op de stenen slapen' 103
Beiaard, ontwaking en verzet
Staf Vos
Van cultuurproduct naar productcultuur 127
De beiaard als cultuurintegrerende factor bij Vlaamse katholieken
van 1918 tot 1958
Rajesh Heynickx
Propaganda 145
'Het Mechels wonder' 147
De beiaard tussen cultus en citymarketing
Luc Rombouts
'Le mystérieux mariage du bronze avec l'espace' 171
De beiaard als inspiratiebron voor Alfred Ost (1884-1945)
Greet Draye
'The Land of Chimes' 187
De overzeese promotie van de Belgische beiaard
Mark Derez
Epiloog 209
Verzoener en versterker van tegenstellingen 211
Marnix Beyen
Herkomst van de illustraties 225
Noten 227
Over de auteurs 245
Index 249
What is the DOI for "De beiaard"?
The Digital Object Identifier (DOI) for "De beiaard" is 10.11116/9789461660626.
Related titles
Toekomstdromen
Maarten Van Dijck (Editor), Gerrit Verhoeven (Editor), Hans Cools (Editor),
October 2026
German–Rapanui Entanglements
Cristián Moreno Pakarati (Editor), Diego Muñoz (Editor), Philipp Schorch (Editor),
August 2026
Trend en toeval – vierde editie
Bruno Blondé (Author), Isabelle Devos (Author), Jord Hanus (Author), Wouter Ryckbosch (Author),
August 2026
Cinema in Post-War Belgium
Gertjan Willems (Editor), Bjorn Gabriels (Editor), Bénédicte Rochet (Editor),
May 2026
Performing Magnetism
Eleonora Paklons (Editor), Kristof Smeyers (Editor), Kurt Vanhoutte (Editor), Hannah Welslau (Editor),
May 2026
Political Exile in the Global Twentieth Century
Wolfram Kaiser (Editor), Piotr H. Kosicki (Editor),
April 2026
Christian Democracy and the Fall of Communism
Michael Gehler (Editor), Piotr H. Kosicki (Editor), Helmut Wohnout (Editor),
April 2026
Brusselse plaatsnamen
Iadine Degryse (Editor), Benjamin Wayens (Editor), Chantal Kesteloot (Editor), Dennis De Vriese (Editor), Matthijs Degraeve (Editor),
April 2026
Cartographies of Catastrophes
Laura Demeter (Editor), Carmen M. Enss (Editor), Piotr Kisiel (Editor), Carol Ludwig (Editor),
February 2026
