Belgen, zijt gij ten strijde gereed?

Militarisering in een neutrale natie, 1890-1914

Nel de Mûelenaere (Author),

Category: History, History 1800-present, Nederlandstalige uitgaven - monografie en bundel

Language: Dutch

ISBN: 9789462701755

Publication date: April 18, 2019

€49.50 (including 6% VAT)

Buy Now

Number of pages: 266

Size: 240 x 160 x 14 mm

Guaranteed Peer Reviewed Content

Stock item: 128076

Standard delivery time for print books:

For Belgium: 5 to 8 working days

For EU: 2 to 3 weeks

For other countries: 4 to 5 weeks

Category: History, History 1800-present, Nederlandstalige uitgaven - monografie en bundel

Language: Dutch

DOI: 10.11116/9789461662774

ISBN: 9789461662774

Publication date: April 18, 2019

€37.00 (including 6% VAT)

Buy Now

Number of pages: 266

Guaranteed Peer Reviewed Content

SHARE

Een zeldzame geschiedenis van het Belgische leger

België stond in de decennia voor de Eerste Wereldoorlog niet bekend als een militaristische natie. Poor little Belgium voerde pas in 1913 algemene dienstplicht in, beschikte amper over een militaire traditie en de politieke klasse had een stevige grip op het leger. Deze studie stelt voor het eerst de hardnekkige notie van een vredelievend, diepburgerlijk land zonder noemenswaardige militaire cultuur bij. Van het parlement tot de straat, van de kazerne tot de lagere school: militaire waarden en praktijken begonnen zich in de decennia voor de oorlog steeds sterker te manifesteren in het politieke, sociale en culturele leven. België veranderde langzaam van een neutrale, anti-militaire natie in een neutrale, defensieve natie die – indien bedreigd – ‘ten strijde gereed’ was. In Belgen, zijt gij ten strijde gereed? geeft Nel de Mûelenaere een nieuwe kijk op de Belgische civiel-militaire relaties in de aanloop naar de Eerste Wereldoorlog.

Deze publicatie is GPRC-labeled (Guaranteed Peer-Reviewed Content).

WOORD VAN DANK
INLEIDING Belgische civiel-militaire relaties tijdens de negentiende eeuw in retrospect Van ‘militarisme’ naar militarisering: een begripsgeschiedenis Militarisering in de Belgische natie: afbakening
PROLOOG: LAND EN LEGER NA DE FRANS‑PRUISISCHE OORLOG, 1870-1890
1. DE BEWEGING VOOR PERSOONLIJKE DIENSTPLICHT, 1890-1902 De campagne: het ontslag van de Minister van Oorlog en de generaalscrisis van 1897 De beweging: oud-militairen en liberalen voor persoonlijke dienstplicht Het gedachtengoed: Si vis pacem, para bellum Besluit: de impact van de Belgische ‘militaristen’
2. DE MILITARISERING VAN DE BELGISCHE NATIONALE FEESTEN, 1890-1905 De evolutie van de militaire feesten, 1875-1905 De civiele militarisering van het ceremoniële landschap Verspreiding van een militaire cultuur? Besluit: niet top down, niet bottom up
3. DE CREATIE VAN DE BELGISCHE BURGER‑SOLDAAT, 1895-1905 Educatie Discipline Emoties
Besluit: de militarisering van de Belgische rekruut
4. DE ONTDEKKING VAN DE KAZERNE, 1900‑1905 Niemand gedwongen soldaat De verbetering van het kazerneleven Gemilitariseerde ruimtes en burgers Besluit: een gekazerneerde natie?
5. DE MARS NAAR PERSOONLIJKE EN VERALGEMEENDE DIENSTPLICHT, 1905-1913 ‘Militarisme’, nationalisme, imperialisme? De beweging voor persoonlijke dienstplicht Van kazernofoben naar patriottische christensoldaten? De katholieke kentering De tijd voor mannelijke besluiten is geslagen! De invoering van persoonlijke (1909) en algemene dienstplicht (1913) Besluit: ‘België is niet militaristisch!’

6. DE VOORBEREIDING VAN DE MANNELIJKE JEUGD OP MILITAIRE DIENST, 1909-1914 De missie van Lefebure: gymnastiek, regeneratie en defensie, 1860-1909 Tussen opportunisme en ‘militarisme’. De militiewet van 1909 en de pre-regimentaire voorbereiding Militarisering van kribbe tot kazerne, 1909-1914 Besluit: de creatie van een oorlogsgeneratie?
CONCLUSIE
NOTEN
GECITEERDE BRONNEN Archieffondsen Periodieken Kranten Naslagwerken Gedrukte primaire bronnen Geciteerde werken

Nel de Mûelenaere

Nel de Mûelenaere is postdoctoraal onderzoeker aan Universiteit Antwerpen en Cornell University.

Het boek is geen geschiedenis van het leger hoogstens van het concept militarisme - omdat de auteur vooral aandacht schenkt aan de synergie van culturele, sociale, politieke, religieuze en militaire structuren in de maatschappij rand 1900. Het is een knap staaltje van ideeënge­schiedenis uit de misschien wel interessantste periode van de korte geschiedenis van Belgie, met name de eeuwwisseling. [...] Het boek verveelt niet, is vlot geschreven, degelijk en zonder pedante of zwaarwichtige trekjes, maar desalniettemin gestoeld op een ruime keuze aan archief- en bibliografisch materiaal. Alex Vanneste, Volkskunde, 2019, 2

Het boek is geen geschiedenis van het leger hoogstens van het concept militarisme - omdat de auteur vooral aandacht schenkt aan de synergie van culturele, sociale, politieke, religieuze en militaire structuren in de maatschappij rand 1900. Het is een knap staaltje van ideeënge­schiedenis uit de misschien wel interessantste periode van de korte geschiedenis van Belgie, met name de eeuwwisseling. [...] Het boek verveelt niet, is vlot geschreven, degelijk en zonder pedante of zwaarwichtige trekjes, maar desalniettemin gestoeld op een ruime keuze aan archief- en bibliografisch materiaal. Alex Vanneste, Volkskunde, 2019, 2

Dit doet overigens niets af aan het belang van de Mûelenaeres boek, niet alleen voor de geschiedenis van het Belgische belle epoque en de rol van de krijgsmacht daarin, maar juist ook voor de studie naar ‘het militaire’ in de Europese samenleving en cultuur: die heeft, zo laat zij in dit uitzonderlijk vlot geschreven maar helaas niet geïllustreerde boek zien, een opvallend complexer geschiedenis dan tot nu toe, zeker in de Lage Landen, verondersteld.Samuël Kruizinga, De Moderne Tijd , 2019, http://demodernetijd.nl/boekzaal/muelenaere-2019-kruizinga/

Dit doet overigens niets af aan het belang van de Mûelenaeres boek, niet alleen voor de geschiedenis van het Belgische belle epoque en de rol van de krijgsmacht daarin, maar juist ook voor de studie naar ‘het militaire’ in de Europese samenleving en cultuur: die heeft, zo laat zij in dit uitzonderlijk vlot geschreven maar helaas niet geïllustreerde boek zien, een opvallend complexer geschiedenis dan tot nu toe, zeker in de Lage Landen, verondersteld.Samuël Kruizinga, De Moderne Tijd , 2019, http://demodernetijd.nl/boekzaal/muelenaere-2019-kruizinga/

L’ouvrage aborde une question largement méconnue, et trop rarement étudiée dans les milieux universitaires belges : celle de la mesure de la transformation, au tournant des XIXe et XXe siècles, de la nation belge, dans un contexte de reconfiguration des exigences, des valeurs et des codes de comportement militaire. L’objectif est d’étudier l’institution militaire intégrée dans son cadre national, politique, social et culturel. Le travail est bien charpenté et remarquablement bien documenté, avec une très abondante bibliographie mise en œuvre avec bonheur. [...] l’ouvrage est très méritoire par la fine analyse et les éléments nouveaux qu’il apporte.Jean-Michel Sterkendries, Contemporanea,
Jaargang XXXVIII — Jaar 2019 — Nummer 4

L’ouvrage aborde une question largement méconnue, et trop rarement étudiée dans les milieux universitaires belges : celle de la mesure de la transformation, au tournant des XIXe et XXe siècles, de la nation belge, dans un contexte de reconfiguration des exigences, des valeurs et des codes de comportement militaire. L’objectif est d’étudier l’institution militaire intégrée dans son cadre national, politique, social et culturel. Le travail est bien charpenté et remarquablement bien documenté, avec une très abondante bibliographie mise en œuvre avec bonheur. [...] l’ouvrage est très méritoire par la fine analyse et les éléments nouveaux qu’il apporte.Jean-Michel Sterkendries, Contemporanea,
Jaargang XXXVIII — Jaar 2019 — Nummer 4

Met haar boek levert Nel de Mûelenaere een boeiend relaas van een boeiende periode af. [...] conclusies die uitnodigen tot een prikkelend historisch debat en aanzetten tot verder onderzoek. Piet Veldeman, Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis, L, 2020, 3-4

Met haar boek levert Nel de Mûelenaere een boeiend relaas van een boeiende periode af. [...] conclusies die uitnodigen tot een prikkelend historisch debat en aanzetten tot verder onderzoek. Piet Veldeman, Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis, L, 2020, 3-4

Dit werk is vernieuwend omdat de band tussen leger en maatschappij centraal staat en omdat het focust op politieke cultuur. De auteur toont aanhoe voorstanders van de militarisering erin slaagden hun opvattingen politiek door te drukken door maatschappelijke allianties te smeden met verenigingen en met de stedelijke overheden, die in het Belgische politieke systeem over een reële autonomie beschikten. Luyten, D., TSEG VOL. 17, NO. 3, 2020, https://doi.org/10.18352/tseg.1178

Dit werk is vernieuwend omdat de band tussen leger en maatschappij centraal staat en omdat het focust op politieke cultuur. De auteur toont aanhoe voorstanders van de militarisering erin slaagden hun opvattingen politiek door te drukken door maatschappelijke allianties te smeden met verenigingen en met de stedelijke overheden, die in het Belgische politieke systeem over een reële autonomie beschikten. Luyten, D., TSEG VOL. 17, NO. 3, 2020, https://doi.org/10.18352/tseg.1178

Related titles