‘Bomen zijn waardevolle bijkomstigheden’

Stedelijk groen in Antwerpen, 1859-1973

Bart Tritsmans (Author),

Category: History, History 1800-present, Nederlandstalige uitgaven - monografie en bundel, Urban Studies

Language: Dutch

ISBN: 9789462700826

Publication date: October 31, 2016

€55.00 (including 6% VAT)

Buy Now

Size: 230 x 170 x mm

Guaranteed Peer Reviewed Content

Stock item: 112400

Standard delivery time for print books:

For Belgium: 5 to 8 working days

For EU: 2 to 3 weeks

For other countries: 4 to 5 weeks

SHARE

Stedelijk groen in de moderne stad. Stedelijke groenruimtes spelen vandaag een cruciale rol in debatten over de leefbaarheid van steden. Sinds de tweede helft van de negentiende eeuw al duikt de vraag naar stedelijk groen op als een beleidsthema. Bomen zijn waardevolle bijkomstigheden gaat op zoek naar de veranderende betekenis van stedelijk groen in de moderne stad. Op basis van de casus Antwerpen onderzoekt Tritsmans in welke mate de stedelijke groenruimte onderhevig is aan veranderingen in typologie, morfologie en gebruik, maar ook hoe maatschappelijke debatten en de beleving van stedelijk groen elkaar beïnvloeden. De auteur zoomt in op de geplande stedelijke groenruimte vanuit het Antwerpse stedelijke beleid en plaatst deze tegen de achtergrond van de internationale stedenbouw. Aan de hand van de onderhandelingsprocessen en de fricties over groen in het stedelijk weefsel belicht Tritsmans de stedelijke actoren en wijzigende verhoudingen in de Antwerpse context. Tot slot komt ook de individuele beleving en het gebruik van groen door de stadsbewoners zelf aan bod en geeft de auteur een boeiende inkijk in de dagelijkse ervaring van groen in de stad. Rijkelijk geïllustreerd en met een zeer divers bronnenbestand biedt Bomen zijn waardevolle bijkomstigheden de lezer een coherent en levendig beeld van de geschiedenis van stedelijk groen. * ‘Bomen zijn waardevolle bijkomstigheden’ is een uitspraak van Edward Léonard, architectuurcriticus en medeoprichter van de KVNS – Antwerpen, 1915.

Deze publicatie is GPRC-labeled (Guaranteed Peer-Reviewed Content).

INLEIDING Stedelijk groen op de agenda Tijd en ruimte De caleidoscoop van de historiografie Structuur Noten DEEL 1: BLOEMEKENSMANIE, 1859-1906 Groen is het nieuwe zwart Antwerpen in vogelvlucht, 1859-1906 Noten
1 DE MOOISTE ZIJN EN DE GROOTSTE HEBBEN: GROEN IN DE STEDELIJKE BESLUITVORMING De groenste stad van Europa De stem van de stadsbewoners en experten Rijkelijk groen Het gevaar van prachtige hoven Burgerlijk vermaak en volksopvoeding Noten
2 OVER VÉLOCIPÊDES, AMAZONES EN VERNIELZUCHT: FRICTIES OVER HET GEBRUIK VAN GROEN Verantwoord vermaak ‘Balleke kets’ Vélocipédomanie Nos bons ‘horsemen’ Vandalisme Noten
3 WEERSPIEGELD GROEN: DE BELEVING VAN STEDELIJK GROEN ROND DE EEUWWISSELING Een alternatieve blik op groen De relativiteit van regels Alternatief groen Noten DEEL 2: DE KATHEDRAAL VAN DE MODERNE STAD, 1906-1945 De vangarmen van de stad Antwerpen in vogelvlucht, 1906-1945 Noten
4 GROENE UTOPIEËN VOOR HET ONVERZADIGBARE MONSTER: GEPLAND GROEN De wittebroodsweken van de internationale stedenbouw Tentaculaire steden Groen in de Antwerpse stadsplanning Noten
5 ‘DE SCHENDENDE HANDEN!’: CONFLICTEN OVER GROEN IN ANTWERPEN Terug naar de realiteit: restanten van de negentiende-eeuwse stad Kritische natuurliefhebbers De bloei van de openluchtrecreatie Noten
6 FELDGRAU: DE BELEVING VAN GROEN IN EEN BEZETTE STAD Een hartverheffend schouwspel Geuren en kleuren De noodzaak van stedelijk groen Donker groen: het park als microkosmos voor uitsluiting en vervolging Gulden Grünanlagen Toekomstplannen Noten DEEL 3: DE RATIONELE STAD, 1945-1973
7 BEVRIJD VAN DE BARBAARSHEID, BEZET DOOR DE LELIJKHEID Het hors-d’oeuvre van een al te geëpiceerd menu De internationale verankering van de suburbanisatie Antwerpen, nevelstad Groene bijkomstigheden Bezette stad Kritische stad Groen opnieuw op de stedelijke agenda Noten
BESLUIT De waarde van bijkomstigheid Gepland groen Conflicten en onderhandelingen De beleving van groen Nieuwe tendensen Noten
BIBLIOGRAFIE Archieven Uitgegeven bronnen Literatuur Multimedia

Bart Tritsmans

Bart Tritsmans is doctor in de geschiedenis (Universiteit Antwerpen) en de ingenieurswetenschappen (Vrije Universiteit Brussel). Hij is projectleider tentoonstellingen en publicaties bij het Vlaams Architectuurinstituut (VAi).

'Het boek van Tritsmans biedt boeiende literatuur voor wie interesse heeft in de geschiedenis van het stedelijk openbaar groen. De auteur verrast de lezer met het aanboren van interessante invalshoeken en inspirerende gedachtensprongen.' Jos De Wael, Groencontact, 43e jaargang, mei-juni 2017

Groencontact

... een verhaal dat thema’s aanstipt die vandaag de dag nog steeds relevant zijn voor de invulling en vormgeving van het stedelijk landschap in Antwerpen en bij extensie heel Vlaanderen. Het burgerlijk protest tegen het gebrek aan bomen op het onlangs opnieuw aangelegde Operaplein bewijst dat bomen en stedelijk groen nog steeds belangrijk zijn in de ogen van de stadsbevolking. Tritsmans’ boek illustreert hoe dergelijke protestacties en oproepen tot burgerparticipatie reeds langer in onze maatschappij aanwezig zijn. Florian Daemen, Noordbrabants Historisch Jaarboek (NHJ), jaargang 35, 2018

Bomen waren (of zijn ?) voor sommigen dan wel waardevolle bijkomstigheden, die men indien nodig zonder veel omzien rooit, maar Bart Tritsmans boek is dat nadrukkelijk niét. Zijn studie behandelt een al te vaak miskend bestanddeel van het stedelijk weefsel. De aanleg en gebruik van groenzones, zo blijkt overvloedig, vormen een spiegel en een katalysator voor maatschappelijke ontwikkelingen. Ofwel : historici moeten groen niet als een geïsoleerd element van de stedelijke omgeving benaderen, maar integendeel als een toegangspoort tot bredere maatschappelijke ervaringen erkennen. Behalve fundamenteel dynamisch zijn groenruimtes bovendien ook kwetsbaar : de Antwerpse geschiedenis wemelt van voorbeelden van bomen, plantsoenen of zelfs parken die eerder door willekeur of toeval dan na grondige afweging uit het stadsbeeld verdwenen. Het is een besef dat tot vandaag kan inspireren, en niet enkel in Antwerpen.
Andreas Stynen, Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis, XLIX, 2019, 1, http://bit.ly/BTNG_Bomen

Desalniettemin biedt de driedimensionale aanpak interessante nieuwe inzichten aan de geschiedschrijving over stedelijk groen. Door het hanteren van een breed perspectief doet Tritsmans zelfs meer dan dat: hij verschaft ook inzicht in de betekenis van de stedelijke ruimte zelf en toont aan dat stedelijk groen een spiegel vormde voor de bredere ontwikkelingen in de maatschappij. 'Bomen zijn waardevolle bijkomstigheden' vormt daardoor zelf geen bijkomstigheid, maar een waardevolle aanvulling in de boekenkast van iedereen die geïnteresseerd is in groen, en meer dan groen.De Moderne Tijd

Related titles