Aandacht! Aandacht!
Aandacht en verstrooiing in het Gentse Grand Théâtre, Café-concert en Variététheater, 1880–1914
Evelien Jonckheere (Author),
Eerste publicatie over het Gentse variététheater in de negentiende eeuw
In 1898 breekt in Gent een theatercrisis uit. Het officiële Grand Théâtre loopt leeg terwijl de café-concerten en variététheaters als paddenstoelen uit de grond schieten. Zij weten met hun ‘variétés’ heel wat toeschouwers te bekoren.
Aan de hand van onuitgegeven archiefmateriaal over de programmatie, de speelstijl, de technologie, de architectuur en de houding van de toeschouwer in de Gentse provinciestad tussen 1880 en 1914 analyseert de auteur de toenmalige kijkervaring en vergelijkt zij het populaire vermaak met het officiële theater. Waarom werd de ‘aandachtige’ houding in het officiële theater als ‘gezond’ beschouwd en de ‘verstrooiing’ van de café-concerten en variététheaters als ‘ziekmakend’? En wat vertelt deze zogenaamde ‘problematiek van de aandacht’ over een provinciestad als Gent in het fin-de-siècle?
In dit bekroonde werk belicht Evelien Jonckheere de unieke geschiedenis van het Gentse variététheater in de negentiende eeuw. Nooit voorheen verscheen in België een wetenschappelijke publicatie integraal over deze historische amusementsvorm.
Deze publicatie is GPRC-labeled (Guaranteed Peer-Reviewed Content).
DANKWOORD
INLEIDING
DEEL 1: AANDACHT IN HET GRAND THÉÂTRE De aandachtige toeschouwer in het Gentse Grand Théâtre
Hoofdstuk 1: Aandacht spraktijken in het Grand Théâtre Programmatie en stijl Technologie en architectuur Nieuwe houding bij de toeschouwer
Hoofdstuk 2: Verspreiding van een disciplinerend aandacht sregime Aandachtspraktijken buiten de theaterzaal Wetenschap in dienst van het disciplinerende aandachtsregime
Hoofdstuk 3: Het aandachtige individu Therapie ter promotie van de aandacht Sociale dimensie van de aandachtspraktijken DEEL 2: VERSTROOIING IN HET CAFÉ-CONCERT De verstrooide toeschouwer: van de kermis naar café-concert 59
Hoofdstuk 1: Verstrooiing in het Gentse café-concert Programmatie en stijl Technologie en architectuur Verstrooide houding van de toeschouwer
Hoofdstuk 2: Verstrooiing en de stad Handel en attractie Verstening van de verstrooiende attracties
Hoofdstuk 3: Het verstrooide individu Pathologie van de verstrooiing Sociale dimensie van het café-concert
DEEL 3: TUSSEN AANDACHT EN VERSTROOIING IN HET VARIÉTÉTHEATER Het variététheater in het Nouveau Cirque, voor elk wat wils
Hoofdstuk 1: Tussen aandacht en verstrooiing Ambivalente programmatie Technologie en architectuur Ambivalente houding van de toeschouwer
Hoofdstuk 2: Ambivalentie in de stad Opkomst van het massavermaak Tussen oud en nieuw
Hoofdstuk 3: Ambivalente moderniteit en het individu Het ziekmakende fin-de-sièclegevoel Sociale dimensie van het variététheater
BESLUIT
LIJST VAN GEBRUIKTE AFKORTINGEN
NOTEN
HERKOMST VAN DE AFBEELDINGEN
BIBLIOGRAFIE
Jonckheere’s studie van deze Gentse theaters en spektakels [is] verfrissend en mag die een stimulans zijn om deze te weinig gekende wereld ook voor andere steden nader in kaart te brengen
BMGN - Low Countries Historical Review | Volume 133 (2018) | review 14
Aandacht! Aandacht! is een werk dat niet alleen licht schijnt op het nog altijd onderbelichte low brow-entertainment zoals dat in het variététheater, maar dit ook nog verbindt met de high brow-cultuur van het Grand Théâtre. Op deze manier geeft Jonckheere mooi weer hoe er in de negentiende eeuw een spanningsveld bestond tussen aandacht en verstrooiing in de Gentse theaters en hoe deze theaters zelf een actieve rol hadden in het vormen en sturen van de verschillende aandachtspraktijken.
Veerle Driessen, De Moderne Tijd, http://demodernetijd.nl/boekzaal/jonckheere-2017-driessen/
Frequently Asked Questions
What is "Aandacht! Aandacht!" about?
Eerste publicatie over het Gentse variététheater in de negentiende eeuw
In 1898 breekt in Gent een theatercrisis uit. Het officiële Grand Théâtre loopt leeg terwijl de café-concerten en variététheaters als paddenstoelen uit de grond schieten. Zij weten met hun ‘variétés’ heel wat toeschouwers te bekoren.
Aan de hand van onuitgegeven archiefmateriaal over de programmatie, de speelstijl, de technologie, de architectuur en de houding van de toeschouwer in de Gentse provinciestad tussen 1880 en 1914 analyseert de auteur de toenmalige kijkervaring en vergelijkt zij het populaire vermaak met het officiële theater. Waarom werd de ‘aandachtige’ houding in het officiële theater als ‘gezond’ beschouwd en de ‘verstrooiing’ van de café-concerten en variététheaters als ‘ziekmakend’? En wat vertelt deze zogenaamde ‘problematiek van de aandacht’ over een provinciestad als Gent in het fin-de-siècle?
In dit bekroonde werk belicht Evelien Jonckheere de unieke geschiedenis van het Gentse variététheater in de negentiende eeuw. Nooit voorheen verscheen in België een wetenschappelijke publicatie integraal over deze historische amusementsvorm.
Deze publicatie is GPRC-labeled (Guaranteed Peer-Reviewed Content).
Who wrote "Aandacht! Aandacht!"?
"Aandacht! Aandacht!" was written by Evelien Jonckheere.
Evelien Jonckheere promoveerde in 2014 aan de vakgroep Kunstwetenschappen van de UGent. Haar proefschrift, waarop deze publicatie is gebaseerd, werd in 2015 bekroond met de Cultuurprijs voor kunstgeschiedenis en archeologie van de provincie Oost-Vlaanderen.
What is the Table of Contents for "Aandacht! Aandacht!"?
DANKWOORD
INLEIDING
DEEL 1: AANDACHT IN HET GRAND THÉÂTRE De aandachtige toeschouwer in het Gentse Grand Théâtre
Hoofdstuk 1: Aandacht spraktijken in het Grand Théâtre Programmatie en stijl Technologie en architectuur Nieuwe houding bij de toeschouwer
Hoofdstuk 2: Verspreiding van een disciplinerend aandacht sregime Aandachtspraktijken buiten de theaterzaal Wetenschap in dienst van het disciplinerende aandachtsregime
Hoofdstuk 3: Het aandachtige individu Therapie ter promotie van de aandacht Sociale dimensie van de aandachtspraktijken DEEL 2: VERSTROOIING IN HET CAFÉ-CONCERT De verstrooide toeschouwer: van de kermis naar café-concert 59
Hoofdstuk 1: Verstrooiing in het Gentse café-concert Programmatie en stijl Technologie en architectuur Verstrooide houding van de toeschouwer
Hoofdstuk 2: Verstrooiing en de stad Handel en attractie Verstening van de verstrooiende attracties
Hoofdstuk 3: Het verstrooide individu Pathologie van de verstrooiing Sociale dimensie van het café-concert
DEEL 3: TUSSEN AANDACHT EN VERSTROOIING IN HET VARIÉTÉTHEATER Het variététheater in het Nouveau Cirque, voor elk wat wils
Hoofdstuk 1: Tussen aandacht en verstrooiing Ambivalente programmatie Technologie en architectuur Ambivalente houding van de toeschouwer
Hoofdstuk 2: Ambivalentie in de stad Opkomst van het massavermaak Tussen oud en nieuw
Hoofdstuk 3: Ambivalente moderniteit en het individu Het ziekmakende fin-de-sièclegevoel Sociale dimensie van het variététheater
BESLUIT
LIJST VAN GEBRUIKTE AFKORTINGEN
NOTEN
HERKOMST VAN DE AFBEELDINGEN
BIBLIOGRAFIE
Related titles
Toekomstdromen
Maarten Van Dijck (Editor), Gerrit Verhoeven (Editor), Hans Cools (Editor),
October 2026
German–Rapanui Entanglements
Cristián Moreno Pakarati (Editor), Diego Muñoz (Editor), Philipp Schorch (Editor),
August 2026
Trend en toeval – vierde editie
Bruno Blondé (Author), Isabelle Devos (Author), Jord Hanus (Author), Wouter Ryckbosch (Author),
August 2026
Cinema in Post-War Belgium
Gertjan Willems (Editor), Bjorn Gabriels (Editor), Bénédicte Rochet (Editor),
May 2026
Performing Magnetism
Eleonora Paklons (Editor), Kristof Smeyers (Editor), Kurt Vanhoutte (Editor), Hannah Welslau (Editor),
May 2026
Political Exile in the Global Twentieth Century
Wolfram Kaiser (Editor), Piotr H. Kosicki (Editor),
April 2026
Christian Democracy and the Fall of Communism
Michael Gehler (Editor), Piotr H. Kosicki (Editor), Helmut Wohnout (Editor),
April 2026
Brusselse plaatsnamen
Iadine Degryse (Editor), Benjamin Wayens (Editor), Chantal Kesteloot (Editor), Dennis De Vriese (Editor), Matthijs Degraeve (Editor),
April 2026
Cartographies of Catastrophes
Laura Demeter (Editor), Carmen M. Enss (Editor), Piotr Kisiel (Editor), Carol Ludwig (Editor),
February 2026
