Waarheidsvinding en adviesverlening bij rampen

In Nederland werd door de Rijkswet van 2 december 2004 de Onderzoeksraad voor Veiligheid opgericht. Deze onafhankelijke raad stelt onderzoeken in naar rampen, ongevallen en incidenten en formuleert op basis daarvan adviezen aan de betrokken actoren om de veiligheid te versterken. De gasexplosie in Gellingen, de treinramp in Buizingen en de trein- en giframp in Wetteren zijn slechts enkele voorbeelden van ernstige voorvallen die zich de afgelopen jaren in België hebben voorgedaan. Gedurende de periode 2010-2011 heeft het Leuvens Instituut voor Criminologie, in opdracht van de Algemene Directie Veiligheid en Preventie (FOD Binnenlandse Zaken) en in samenwerking met het Crisiscentrum, onderzocht of de beleidsmatige reactie ten aanzien van zulke voorvallen adequaat is en of de oprichting van een onafhankelijk onderzoeksorgaan ook zinvol zou zijn in de Belgische context. Dit boek vormt de volgende stap in de reflectie over de mogelijke oprichting van een dergelijk onderzoeksorgaan in België.

Voorwoord
Ivo Carmen

Deel 1. Inleiding
Hoofdstuk 1. Bij wijze van achtergrond: toenemende aandacht voor een onafhankelijk onderzoek na(ar) rampen in België
Jeroen Maesschalck, Stephan Parmentier, Dirk Van Daele, Jolynn Debacker en Lore Mergaerts
Hoofdstuk 2. Veiligheid en voorzorg in tijden van onzekerheid
Stefaan Pleysier

Deel 2. De Onderzoeksraad voor Veiligheid in Nederland
Hoofdstuk 3. Het onafhankelijk onderzoek in Nederland: reflecties van een bevoorrechte oud-voorzitter
Pieter van Vollenhoven
Hoofdstuk 4. Hoe verloopt het voorvallenonderzoek in Nederland in de praktijk?
Tjibbe Joustra
Hoofdstuk 5. De verhouding tussen onderzoek door de Onderzoeksraad voor Veiligheid en strafrechtelijk
onderzoek in Nederland
Tijs Kooijmans
Hoofdstuk 6. De valkuil van verbeteren: waarom onderzoeksraden geen aanbevelingen zouden moeten doen
Ira Helsloot

Deel 3. Reflecties over een Belgisch onderzoeksorgaan voor veiligheid
Hoofdstuk 7. Het voorvallenonderzoek in België: een status quaestionis en een toekomstverkenning
Jeroen Maesschalck, Dirk Van Daele, Stephan Parmentier en Nathalie Namavar
Hoofdstuk 8. Juridische modaliteiten van een mogelijk onderzoeksorgaan voor veiligheid in België
Dirk Van Daele

Epiloog
Naar een pragmatische benadering van lessen trekken uit voorvallen in België
Jaak Raes

Bijlagen
Bijlage 1. Overzicht aangehaalde voorvallen
Bijlage 2. Rijkswet Onderzoeksraad voor Veiligheid
Bijlage 3. Biografieën auteurs

Jeroen Maesschalck

Jeroen Maesschalck is Professor of Criminology and Police Studies at KU Leuven.

Stephan Parmentier

Stephan Parmentier is Full Professor in Law and Criminology at KU Leuven and a member of the Research Unit of Criminal Law and Criminology.

D. Van Daele

Jolynn Debacker

Lore Mergaerts