Kerken bouwen langs Maas en Rijn na 1945
Kirchenbau an Maas und Rhein nach 1945
Antoine Jacobs (Editor),
Geschiedenis van de naoorlogse kerkbouw in Nederland, België en Duitsland
De laatste bloeiperiode van de kerkbouw in Noordwest-Europa voltrok zich in de eerste decennia na de Tweede Wereldoorlog. Enerzijds moest de oorlogsschade worden gerepareerd, anderzijds zette de bevolkingsgroei aan tot de uitbreiding van dorpen en steden. Afhankelijk van de aanwezige religieuze denominatie(s) werden nieuwbouwwijken voorzien van één of meerdere kerkgebouwen. De spectaculaire opleving in de kerkbouw hield aan tot het midden van de jaren zestig toen toenemende ontkerkelijking en afnemend kerkbezoek zich stevig lieten voelen. Die stagnatie werd gevolgd door herbestemming van kerkgebouwen en zelfs afbraak.
Kerken bouwen langs Maas en Rijn na 1945 zoomt in op deze problematiek in Nederland, België en Duitsland, met bijzondere aandacht voor de beide Limburgen en de regio’s rond Aken, Keulen en Düsseldorf, die van oudsher culturele banden hadden. Naast de nieuwbouw van kerken en hun lokale inplanting komen ook de religieus-maatschappelijke en de liturgische evolutie na Vaticanum II aan bod. De overzichtsartikelen worden afgewisseld met casestudy’s, zowel van kerkgebouwen als architecten.
Auteurs / Autoren: Lothar Altmann, Sander van Daal, Jo Deferme, Jan De Maeyer, Jean Gardeniers, Albert Gerhards, Antoine Jacobs, Annette Jansen-Winkeln, Jan Jaspers, Patrick Jaspers, Barbara Kahle, Kai Kappel , Hugo Landheer, Marc Lindeijer SJ, Elly van Malkenhorst, Marisa Melchers, Peter Nissen, Yves Schoonjans, Martin Struck, Norbert Trippen († 2017), Luc Verpoest, Caroline Voet, Bart Wiekart
Deze publicatie is GPRC-labeled (Guaranteed Peer-Reviewed Content).
Inleiding
Antoine Jacobs & Luc Verpoest
Einleitung
Antoine Jacobs & Luc Verpoest
NEDERLAND / DIE NIEDERLANDE
Een geschiedenis van paradoxen
De kerk in Nederlands-Limburg na 1945
Peter Nissen
Liturgische ontwikkelingen in de naoorlogse Limburgse kerkenbouw
Antoine Jacobs & Bart Wiekart
Kerkarchitectuur in Nederlands-Limburg vanaf 1945
Antoine Jacobs & Bart Wiekart
De parochie als stedenbouwkundig concept
De ligging van naoorlogse kerken in Venlo-Blerick
Marisa Melchers
Een heel bijzonder liefdewerk
De financiering van de kerkbouw in het bisdom Roermond tussen 1945 en 1965
Hugo Landheer
Vijf monumentale kerkgevelversieringen van Wim van Hoorn
Elly van Malkenhorst-Groenenberg
‘Goed gevoelde poëzie te midden van een alledaags proza’
De Sint-Barbarakerk te Geleen-Lindenheuvel
Sander van Daal
Alles ‘model’
De huiskapel van de jezuïeten in Maastricht, 1941-1967
Marc Lindeijer, SJ
Dom Hans van der Laan (1904-1991)
Zijn invloed op de naoorlogse kerkenproductie in het gebied tussen Maas en Rijn
Caroline Voet & Yves Schoonjans
Naoorlogse kerkenbouw, het einde van een tijdperk?
Van een kerk voor iedereen tot niemand meer in de kerk
Jean Gardeniers
BELGIË / BELGIEN
Limburgse paradox
De kerk in Belgisch-Limburg na 1945
Jan De Maeyer & Jo Deferme
Kerkbouw in Belgisch-Limburg na 1945
Patrik Jaspers
Naoorlogse kerkbouw in België
Architecturale en constructieve analyse van het werk van Adolf Nivelle
Stephanie Van de Voorde & Ronald De Meyer
De Sint-Jozefkerk van Smeermaas
Een grensgeval
Patrik Jaspers
De toekomst van de kerken na 1945 in Belgisch-Limburg
Jan Jaspers
DUITSLAND / DEUTSCHLAND
Köln und das Rheinland in den Notjahren nach 1945
Norbert Trippen (†)
Liturgie und Kirchenarchitektur zwischen Maas und Rhein
Albert Gerhards
Moderne Kirchen im Rheinland
Ein Überblick
Barbara Kahle
Glasmalerei an Rhein und Maas nach 1945
Ergebnisse auf der Grundlage der ersten flächendeckenden Inventarisation und Dokumentation von Glasmalerei in Europa in der Euregio Rhein-Maas-Nord
Annette Jansen-Winkeln & Lothar Altmann
Kirchen als kommunale und transnationale Erinnerungsorte an das Leiden und Sterben im Zweiten Weltkrieg
Kai Kappel
Denkmalschutz moderner Kirchen im Erzbistum Köln
Martin Struck
Indices
Auteurs / Autoren
Colofon / Kolophon
Een mooi uitgegeven degelijke studie, grensoverschrijdend nog wel, en daarmee zeer de moeite waard. Marieke Smulders, KDC, Radboud Universiteit, Nijmegen
Een indrukwekkende, tweetalige uitgave […] Warm aanbevolen
Michel Dutrieue, Stretto, 12 januari 2020
Deze goed verzorgde en prachtig geïllustreerde uitgave biedt een geschiedenis van de naoorlogse kerkbouw in Nederland, Belgie en Duitsland met bijzondere aandacht voor de beide Limburgen en de regio's rond Aken, Keulen en Düsseldorf. [...] Deze (letterlijk en figuurlijk) grensoverschrijdende publicatie verdient de status van naslagwerk.
Koos Linders, MijnStreek, historisch magazine voor Parkstad Limburg 2020 - 1
Op het terrrein van de kerkenbouw zijn in het Nederlandse taalgebied nog niet veel studies verschenen. Een vergelijkende studie die de situatie in drie landen in ogenschouw neemt, was er nog niet. 'Kerken bouwen langs Maas en Rijn na 1945' vult dus een lacune, maar zal hopelijk ook aansporen tot verder onderzoek.
De Sleutel 47 (2020) nr. 5
In dit interessante en hoogst belangwekkende boek komen veel gegevens aan bod en het is voor ieder die zich in deze materie en de daarbij horende problematiek, wat nader wil verdiepen, een zeer aanbevelenswaardige uitgave. Uiteraard is het werk verlucht met heel veel foto's.
Maarten Seijbel, Kerkelijk weekblad, mei 2020
De bijdragen van talrijke auteurs worden op aantrekkelijke wijze afgewisseld met illustraties en 'casestudies' van kerkgebouwen en (hun) architecten, waardoor 'Kerken bouwen langs Maas en Rijn' een prominente plaats krijgt in kunst-, architectuur- en kerkgeschiedenis. [...] een boek dat menig lezer - zeker maar niet enkel de inwoner van de Euregio (Luik-Maastricht-Aken-Hasselt) - zal boeien.Hugo Vanheeswijck, Emmaüs 3/20, mei-juni
2020
Dit stevig gebonden boek van ruim twee kilo is terug te voeren op een congres in Maastricht in 2007. De gedegen inleiding maakt melding van een lange incubatietijd, die mede dankzij diverse culturele en historische instellingen en sponsors tot stand is gekomen. Complimenten aan de redacteur Antoine Jacobs en aan de co-auteur van de tweetalige inleiding, Luc
Verpoest. [...] Het is een rijke uitgave waarbij de aandacht voor de opmaak en de afbeeldingen aan de aantrekkelijkheid ervan
bijdragen. Bijzonder is de thematiek en bijzonder is de gekozen regio, als
aanduiding van een gebied dat niet door landsgrenzen, maar door rivieren
wordt bepaald. Door deze situering gaat de aandacht vooral uit naar het
katholiek religieus erfgoed. [...] Kortom: een kloek boek voor liefhebbers van kerkgebouwen.
Elza Kuyk, DNK
: Documentatieblad voor de Nederlandse kerkgeschiedenis na 1800, Volume 43,
Number 93, 1 December 2020, pp. 209-211(3)
Frequently Asked Questions
What is "Kerken bouwen langs Maas en Rijn na 1945" about?
Geschiedenis van de naoorlogse kerkbouw in Nederland, België en Duitsland
De laatste bloeiperiode van de kerkbouw in Noordwest-Europa voltrok zich in de eerste decennia na de Tweede Wereldoorlog. Enerzijds moest de oorlogsschade worden gerepareerd, anderzijds zette de bevolkingsgroei aan tot de uitbreiding van dorpen en steden. Afhankelijk van de aanwezige religieuze denominatie(s) werden nieuwbouwwijken voorzien van één of meerdere kerkgebouwen. De spectaculaire opleving in de kerkbouw hield aan tot het midden van de jaren zestig toen toenemende ontkerkelijking en afnemend kerkbezoek zich stevig lieten voelen. Die stagnatie werd gevolgd door herbestemming van kerkgebouwen en zelfs afbraak.
Kerken bouwen langs Maas en Rijn na 1945 zoomt in op deze problematiek in Nederland, België en Duitsland, met bijzondere aandacht voor de beide Limburgen en de regio’s rond Aken, Keulen en Düsseldorf, die van oudsher culturele banden hadden. Naast de nieuwbouw van kerken en hun lokale inplanting komen ook de religieus-maatschappelijke en de liturgische evolutie na Vaticanum II aan bod. De overzichtsartikelen worden afgewisseld met casestudy’s, zowel van kerkgebouwen als architecten.
Auteurs / Autoren: Lothar Altmann, Sander van Daal, Jo Deferme, Jan De Maeyer, Jean Gardeniers, Albert Gerhards, Antoine Jacobs, Annette Jansen-Winkeln, Jan Jaspers, Patrick Jaspers, Barbara Kahle, Kai Kappel , Hugo Landheer, Marc Lindeijer SJ, Elly van Malkenhorst, Marisa Melchers, Peter Nissen, Yves Schoonjans, Martin Struck, Norbert Trippen († 2017), Luc Verpoest, Caroline Voet, Bart Wiekart
Deze publicatie is GPRC-labeled (Guaranteed Peer-Reviewed Content).
Who edited "Kerken bouwen langs Maas en Rijn na 1945"?
"Kerken bouwen langs Maas en Rijn na 1945" was edited by Antoine Jacobs.
Antoine Jacobs is freelance historicus. Hij doet onderzoek naar en publiceert over kerkelijke (bouw)kunst, bedevaartplaatsen, de katholieke geestelijkheid, ordes en congregaties in de 19de en 20ste eeuw.
Is "Kerken bouwen langs Maas en Rijn na 1945" part of a series?
Yes, "Kerken bouwen langs Maas en Rijn na 1945" is part of the "KADOC-Artes" series. It's book 18 in the series.
The richly illustrated peer-reviewed book series KADOC Artes offers new insights into the material cultures and legacies of religions in Europe and the world since 1750 from interreligious and transnational perspectives. By means of monographs and edited volumes, the series explores thematic frontiers and embraces innovative methodological approaches in heritage studies. Taken together, KADOC Artes and its companion series KADOC Studies in Religion, Culture and Society represent a diptych featuring the material and immaterial cultures and legacies of religions in Europe and the world from the 18th century onwards.
KADOC ARTES reflects the particular expertise of KADOC – the Interfaculty Documentation and Research Centre on Religion, Culture and Society at KU Leuven – as a heritage institution with particularly rich and diverse documentary holdings, and as an interdisciplinary research center.
KADOC Artes managed by an independent Editorial Board. Books are published in English. The series welcomes monographs and edited volumes.
To submit a book proposal please go to the website of KADOC or consult LUP’s guidelines about submission. The series welcomes monographs and edited volumes. Book proposals may relate to, for example, the representation of religious diversity and the politicization of religious heritage.
All book proposals and manuscripts are subject to double blind peer review involving at least one external reviewer (proposals) or at least two (manuscripts). The editors strive towards completing the review of proposals within two months and of complete manuscripts within five months after submission.
Editorial board
Elena Arigita Maza (Universidad de Granada)
Florian Bock (Ruhr Universität Bochum)
Timothy Brittain‐Catlin (University of Cambridge)
James Chappel (Duke University)
Kim Christiaens (KADOC-KU Leuven)
Kathleen James-Chakraborty (University College Dublin)
James Kennedy (Utrecht University)
Franziska Metzger (PH Luzern)
Patrick Pasture (MoSa‐KU Leuven) - chairman
Isabelle Saint‐Martin (EPHE Paris)
Thijl Sunier (VU Amsterdam)
Árpád von Klimó (Catholic University of America)
Veerle De Laet (Leuven University Press)
Peter Heyrman (KADOC-KU Leuven) - secretary
Proposals
Proposals and enquiries can be sent to Peter Heyrman.
Please make use of the submission form to present your manuscript or proposal to our board.
Authors interested in Open Access can consult the available funding options.
Links & Resources
What is the Table of Contents for "Kerken bouwen langs Maas en Rijn na 1945"?
Inleiding
Antoine Jacobs & Luc Verpoest
Einleitung
Antoine Jacobs & Luc Verpoest
NEDERLAND / DIE NIEDERLANDE
Een geschiedenis van paradoxen
De kerk in Nederlands-Limburg na 1945
Peter Nissen
Liturgische ontwikkelingen in de naoorlogse Limburgse kerkenbouw
Antoine Jacobs & Bart Wiekart
Kerkarchitectuur in Nederlands-Limburg vanaf 1945
Antoine Jacobs & Bart Wiekart
De parochie als stedenbouwkundig concept
De ligging van naoorlogse kerken in Venlo-Blerick
Marisa Melchers
Een heel bijzonder liefdewerk
De financiering van de kerkbouw in het bisdom Roermond tussen 1945 en 1965
Hugo Landheer
Vijf monumentale kerkgevelversieringen van Wim van Hoorn
Elly van Malkenhorst-Groenenberg
‘Goed gevoelde poëzie te midden van een alledaags proza’
De Sint-Barbarakerk te Geleen-Lindenheuvel
Sander van Daal
Alles ‘model’
De huiskapel van de jezuïeten in Maastricht, 1941-1967
Marc Lindeijer, SJ
Dom Hans van der Laan (1904-1991)
Zijn invloed op de naoorlogse kerkenproductie in het gebied tussen Maas en Rijn
Caroline Voet & Yves Schoonjans
Naoorlogse kerkenbouw, het einde van een tijdperk?
Van een kerk voor iedereen tot niemand meer in de kerk
Jean Gardeniers
BELGIË / BELGIEN
Limburgse paradox
De kerk in Belgisch-Limburg na 1945
Jan De Maeyer & Jo Deferme
Kerkbouw in Belgisch-Limburg na 1945
Patrik Jaspers
Naoorlogse kerkbouw in België
Architecturale en constructieve analyse van het werk van Adolf Nivelle
Stephanie Van de Voorde & Ronald De Meyer
De Sint-Jozefkerk van Smeermaas
Een grensgeval
Patrik Jaspers
De toekomst van de kerken na 1945 in Belgisch-Limburg
Jan Jaspers
DUITSLAND / DEUTSCHLAND
Köln und das Rheinland in den Notjahren nach 1945
Norbert Trippen (†)
Liturgie und Kirchenarchitektur zwischen Maas und Rhein
Albert Gerhards
Moderne Kirchen im Rheinland
Ein Überblick
Barbara Kahle
Glasmalerei an Rhein und Maas nach 1945
Ergebnisse auf der Grundlage der ersten flächendeckenden Inventarisation und Dokumentation von Glasmalerei in Europa in der Euregio Rhein-Maas-Nord
Annette Jansen-Winkeln & Lothar Altmann
Kirchen als kommunale und transnationale Erinnerungsorte an das Leiden und Sterben im Zweiten Weltkrieg
Kai Kappel
Denkmalschutz moderner Kirchen im Erzbistum Köln
Martin Struck
Indices
Auteurs / Autoren
Colofon / Kolophon
Related titles
Infrastructuring Arrival
Karel Arnaut (Editor), Luce Beeckmans (Editor), Bruno Meeus (Editor),
November 2026
German–Rapanui Entanglements
Cristián Moreno Pakarati (Editor), Diego Muñoz (Editor), Philipp Schorch (Editor),
August 2026
Cinema in Post-War Belgium
Gertjan Willems (Editor), Bjorn Gabriels (Editor), Bénédicte Rochet (Editor),
May 2026
Performing Magnetism
Eleonora Paklons (Editor), Kristof Smeyers (Editor), Kurt Vanhoutte (Editor), Hannah Welslau (Editor),
May 2026
Political Exile in the Global Twentieth Century
Wolfram Kaiser (Editor), Piotr H. Kosicki (Editor),
April 2026
Christian Democracy and the Fall of Communism
Michael Gehler (Editor), Piotr H. Kosicki (Editor), Helmut Wohnout (Editor),
April 2026
Brusselse plaatsnamen
Iadine Degryse (Editor), Benjamin Wayens (Editor), Chantal Kesteloot (Editor), Dennis De Vriese (Editor), Matthijs Degraeve (Editor),
April 2026
Cartographies of Catastrophes
Laura Demeter (Editor), Carmen M. Enss (Editor), Piotr Kisiel (Editor), Carol Ludwig (Editor),
February 2026
Architecture & Feminist Critical Theory
Hilde Heynen (Author), Lucía C. Pérez-Moreno (Editor),
November 2025

