Beurzen van België

In Beurzen van België wordt de vroege geschiedenis van het beurswezen in de Belgische gewesten onderzocht. Napoleon vaardigde in 1801 een decreet uit voor de oprichting van beurzen in alle belangrijke handelssteden van het Franse Rijk. Deze beurzen zouden ten dienste staan van de handel in steden zoals Antwerpen, Brugge, Gent, Oostende en Brussel. Leuven, Dendermonde, Mons, Luik en Doornik volgden later. In de allereerste decennia was de hoofdactiviteit op de beurs niet de handel in effecten maar de handel in (gestandaardiseerde) goederen als graan, olie e.a. De zeer dirigistische beurswetgeving uit de Franse tijd werd haast probleemloos overgenomen zowel in 1815 tijdens de Nederlandse periode als na de Belgische onafhankelijkheid in 1830. Een nieuwe Belgische wetgeving zorgde ten slotte in 1867 voor een sterke liberalisering van de beurs. Beurzen van België geeft inzicht in de oorsprong van heel wat beursmechanismen zoals die decennialang (en soms zelfs tot vandaag) hebben voortbestaan. Het boek is van belang voor economische historici omdat het voor het eerst in detail blootlegt welk belang de beurs als onderdeel van de kapitaalmarkt had. Voor economen biedt het de achtergrond om langetermijnreeksen met betrekking tot het beurswezen te verstaan. Beurzen van België is het eerste boek dat op basis van archieven en cijferreeksen deze institutie onderzoekt.

Deze publicatie is GPRC-labeled (Guaranteed Peer-Reviewed Content).

Hoofdstuk 1
De Franse periode (1795-1815)
1. Napoleon neemt het initiatief
2. De Franse wortels van het Belgische beurswezen
3. De Franse wetgeving en de gevolgen voor het Belgische beurswezen
3.1. De Rechtbank van Koophandel
3.2. De Kamer van Koophandel
4. Transacties en noteringen
5. ‘Marrons’ (‘beunhazen’) en ‘lippage’
6. De ‘Belgische’ beurzen op basis van de Franse wetgeving
6.1. De Beurs van Antwerpen
6.2. De Beurs van Gent
6.3. De Beurs van Brussel
6.4. De Beurs van Brugge
6.5. De Beurs van Oostende
6.6. Andere initiatieven

Hoofdstuk 2
De Nederlandse periode (1815-1830): souvereiniteit van het gemeentebestuur
1. Politieke en economische verschuivingen
2. Van centrale overheid naar gemeentebestuur
2.1. Aanpassingen in de beurswetgeving
2.2. De beursnotering
2.3. Overtredingen van de beurswetgeving en -reglementen
3. De verschillende beurzen in de Zuidelijke Nederlanden onder Willem I
3.1. De Antwerpse Beurs
3.2. De Beurs van Brussel
3.3. De Beurs van Gent
3.4. De andere beurzen uit de ‘Belgische’ gewesten

Hoofdstuk 3
Na de Belgische onafhankelijkheid van meer overheidsinmenging nar liberalisering (1830-1867)
1. De Belgische economisch-financiële evolutie (1830-1867)
2. De centrale overheid neemt de touwtjes opnieuw in handen
2.1. Terug naar een strikte reglementering van het beurswezen: een overzicht
2.2. Terug naar een strikte reglementering van het beurswezen: de KB’s van 1836 en 1840
2.3. Strikte reglementering van het beroep van beursmakelaar
2.4. De werking van en de koersvorming op de Belgische beurzen
3. Grote diversiteit tussen de verschillende Belgische beurzen
3.1. De Beurs van Antwerpen
3.2. De opgang van de Beurs van Brussel
3.3. De Beurs van Gent
3.4. De Beurs van Brugge
3.5. De makelaars kunnen de Oostendse Beurs niet draaiend houden
3.6. De Beurs van Dendermonde
3.7. De Beurs van Leuven, nog een nieuwe beurs, minder succesvol
3.8. De Beurs van Luik
3.9. Saint-Ghislain, Mons (Bergen) en Tournay (Doornik)

Hoofdstuk 4
De liberalisering van het Belgische beurswezen in 1867
1. De problematiek van de beursnotering als aanzet tot liberalisering
2. De parlementaire werkzaamheden
2.1. De Commissie ter herziening van het Wetboek van Koophandel
2.2. De Commissie ter herziening van het Wetboek van Koophandel en de beursnotering
3. De wet op de beurshervorming van 30 december 1867
4. Na de beurshervorming van 1867
4.1. Beurs van Brussel
4.2. Beurs van Antwerpen
5. De beurshervorming in vraag gesteld
5.1. Het verdwijnen van de officiële Kamers van Koophandel
5.2. De herziening van de beurswetgeving
6. De eerste decennia na de beurshervorming (1867) in de praktijk
6.1. Beurs van Antwerpen
6.2. Beurs van Brussel
6.3. De Beurs van Gent, de Beurs van Luik en de kleinere beurzen in België

Samenvating en conclusies
Bibliografie
Bijlagen
Bijlage 1. Lijst met afkortingen
Bijlage 2. Index

Hans Willems

Hans Willems behaalde een doctoraat in de geschiedenis aan de Universiteit Antwerpen en is momenteel verbonden aan het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek - Vlaanderen.

Frans Buelens

Frans Buelens is Senior Researcher, verbonden aan het Studiecentrum voor Onderneming en Beurs van de Universiteit Antwerpen. Hij is bovendien Professor Economie aan het Hoger Instituut voor Vertalers en Tolken, Antwerpen.