Blog

Dirk Moors, Anneloes Vandenbroucke, Iadine Degryse, Simon Boone | Brussel in een België met vier gewesten?

30th January, 2025 in Author’s corner

Dirk Moors is medewerker ‘valorisatie’ bij het Brussels Studies Institute.
Anneloes Vandenbroucke is doctor in de Psychologie (KU Leuven, 2003) en sinds 2015 als onderzoekscoördinator verbonden aan het Brussels Studies Institute.
Iadine Degryse is historica en onderzoekster aan het Brussels Studies Institute.
Simon Boone is directeur van het Brussels Studies Institute, het interuniversitair en intercommunautair platform voor onderzoek over Brussel.

We hopen dat dit boek het publieke en politieke debat over een volgende staatshervorming zal voeden en er oog zal zijn voor de eigenheid en belangen van Brussel en de Brusselaars.

In dit boek buigen ruim vijfentwintig onderzoekers zich over de bevoegdheden die Brussel en de Brusselaars nodig hebben. Ze vertrekken hierbij vanuit het meest eenvoudige scenario: Brussel als autonoom gewest, zoals Vlaanderen en Wallonië, zonder onderscheid tussen gewest- en gemeenschapsbevoegdheden. Q&A met de editors.

Leg in één zin uit waar het boek over gaat.

Een verkenning van de uitdagingen en kansen verbonden aan een eventuele staatshervorming waarbij Brussel een autonoom Gewest zou worden, met volwaardige Gemeenschapsbevoegdheden.

Wat of wie heeft jullie geïnspireerd om voor dit onderwerp te kiezen?

Bij vorige staatshervormingen leken de scenario’s op voorstellen van een scheidend echtpaar (Vlaanderen en Wallonië) dat het eens geraakt over de verdeling van hun gemeenschappelijke bezittingen, maar niet over Brussel. Het Brusselse Gewest kreeg dan wel autonomie over de Gewestbevoegdheden, de Brusselaars bleven voor de Gemeenschapsbevoegdheden onder voogdij van de Gemeenschappen. Aan hen werd niets gevraagd. Het Brussels Studies Institute wou deze aanpak omkeren en het institutionele debat voeren vanuit het standpunt van Brussel, en dus van de Brusselaars.

Is het boek geworden zoals jullie het jullie hadden voorgesteld? Wat wel/niet?

Het boek behandelt zes thema’s: het juridische perspectief, de financiering, cultuur, onderwijs, zorg en gezondheid en de ambities van de Brusselaars. Als er iets duidelijk is geworden, dan wel dat er geen eenvoudige conclusie kan gepresenteerd worden over de wenselijkheid van een België met vier Gewesten. Potentiële voordelen op het ene vlak worden gecompenseerd met risico’s op een ander vlak.

Welke sociale impact denken jullie dat het boek kan hebben, of zouden jullie graag zien dat het zou hebben?

We hopen vooral dat dit boek het publieke en politieke debat over een volgende staatshervorming zal voeden, en dat bij het verkennen van nieuwe institutionele scenario’s voor België, er eindelijk oog zal zijn voor de eigenheid en belangen van Brussel en de Brusselaars.

Wat willen jullie dat de lezers van jullie boek onthouden?

De Brusselse institutionele context is complex, wat de leesbaarheid en doeltreffendheid van het beleid niet ten goede komt. Elk toekomstig scenario voor een nieuwe staatshervorming zal echter zijn voor- en nadelen hebben. In dat licht lijkt het belangrijk te reflecteren op waar men op langere termijn heen wil. Dat geldt voor Vlaanderen en Wallonië, maar evenzo voor Brussel!

Wat alvast duidelijk is, is dat Brusselaars slecht gevat worden door een tweetalige structuur. Zij voelen zichzelf veel meer Brusselaar dan Vlaming of Waal.

Bovendien maakt de kleine schaal en de morfologisch kunstmatige afbakening van het Brussels Gewest duidelijk dat een goede samenwerking met de andere Gewesten altijd belangrijk zal blijven en dat een sterke federale staat hierin ook een rol kan spelen.

Jullie boek is in open access gepubliceerd. Hoe verliep het open access publicatieproces? Wat maakt open access zo aantrekkelijk voor jullie boek?

We hechten als Brussels Studies Institute globaal veel waarde aan toegankelijkheid van wetenschappelijke kennis voor een breed publiek en gezien het met dit boek echt onze ambitie is om te wegen op het publieke en politieke debat, is brede beschikbaarheid van het boek voor ons essentieel.

Heb jullie plannen voor een volgende publicatie? Waar zal die over gaan?

De volgende BSI-publicatie zal inzoomen op de Brusselse toponiemen (straatnamen, namen van pleinen,…). Hoe zijn die historisch gegroeid? En op welke manier zijn ze ook vandaag nog gelinkt aan stedelijke vraagstukken, zoals dekolonisering en gender- en andere structurele ongelijkheden?

Het Brussels Studies Institute (BSI) is in 2012 ontstaan als antwoord op de wens van academici om meer samen te werken om de complexiteit van de Brusselse realiteit beter te begrijpen en bekend te maken bij onderzoekers, maar ook bij actoren op het terrein en bij het grote publiek.