Joris Helleputte (1852-1925)

Architect en politicus

Leen Van Molle and Jan De Maeyer

Regular price €45.00 (including 6% VAT) Sale

Edited volume - hardback

In prijs verlaagd!
Slechts € 45,00 i.p.v. € 115,00

Het historisch belang van Joris Helleputte kan moeilijk worden overschat. Hoewel hij geboren is in een bescheiden bakkersgezin in 1852, is zijn levensloop te vergelijken met die van een Amerikaanse wonderboy. Na schitterende ingenieursstudies aan de Gentse Rijksuniversiteit wordt hij op amper 22-jarige leeftijd door de Leuvense universiteit als hoogleraar ingehaald om de architectuuropleiding meer allure te geven. De jonge hoogleraar bouwt ook zelf een intense architectuurpraktijk uit. Zijn atelier in de Minderbroedersstraat wordt een centrum van ingenieuze neogotiek. Zijn huwelijk in 1882 met Louise Schollaert, zus van de vooraanstaande Leuvense politicus Franz Schollaert, bezorgt Helleputte nog meer maatschappelijk aanzien én fortuin.

De welbespraakte hoogleraar engageert zich vanuit zijn traditionalistische visie in de strijd tegen het liberalisme en het socialisme. Zijn maatschappelijke betekenis ligt deels in zijn publieke functies van volksvertegenwoordiger, minister, stichter-voorzitter van de Boerenbond en de Belgische Volksbond, en van voorzitter van de Vlaamse Katholieke Landsbond en het Davidsfonds. Maar hij komt uit het onderzoek vooral naar voren als de grote wegbereider van het corporatisme en de verzuiling waarin hij, via de standsorganisaties, een middel ziet tot beheersing van de volksklassen en tot adaptatie van de katholieke partij aan de democratie. Helleputte ontpopt zich tot het prototype van de moderne netwerkpoliticus die steunt op relaties in maatschappelijke organisaties, op lokale notabelen en op de clerus, en waarvan het dienstbetoon bijna mytische proporties aanneemt. Na de Eerste Wereldoorlog wordt hij "un homme dépassé". Hij overlijdt in Leuven op 22 februari 1925.

De duizendpoot Helleputte is moeilijk te vatten. Dat is wellicht de reden waarom van deze merkwaardige figuur tot op heden geen omvattende biografie verscheen. Het is ook de reden waarom vanuit het KADOC werd geopteerd voor een collectieve biografie. Dit interdisciplinaire studie-en publicatieproject werd gedurende jaren voorbereid onder leiding van de professoren Jan De Maeyer, Leen Van Molle en Luc Verpoest. Concept en aanpak zijn in verschillende opzichten uniek. Het resultaat is een kunstboek in twee delen, een biografie en een oeuvrecatalogus, die in een luxe-cassette wordt aangeboden. Het is meteen de start van een nieuwe reeks, KADOC-Artes, waarin publicaties rond kunst en cultuur zullen worden opgenomen.

Deel I - BIOGRAFIE

Inleiding

  1. Jeugd en vorming (1852-1873)

    1. Zelfrijzend

    2. Gent: groeicentrum van moderniteit

    3. Leerling-tovenaar: ingenieursstudies aan de Rijksuniversiteit Gent

    4. Een radicaal katholieke student
  2. Architect en hoogleraar (1873-1911)
    1. Een ruime leeropdracht

    2. Opvattingen voer architectuur en architectuurpraktijk

    3. De ingenieursopleiding: inzet van een universitaire schoolstrijd

    4. Helleputtes architectuuronderwijs van 1890 tot aan zijn emeritaat in 1911

    5. Helleputtes architecturale oeuvre: een ingenieuze neogotiek
  3. Volksvriend en volksvertegenwoordiger (1875-1907)
    1. Ultramontanisme en corporatisme

    2. De katholieke partij uitgedaard: de centrumformule

    3. De gouden driehoek van de verzuiling: Volksbond, Boerenbond en Vlaamse Katholieke Landsbond

    4. De keizer van Limburg: volksvertegenwoordiger van het arrondissement Tongeren-Maaseik

    5. Een parlementair kampioen: Helleputte in de Kamer
  4. De minister (1907-1918)
    1. Minister van Spoorwegen, Post en Telegrafie (1 mei 1907 - 5 augustus 1910)

    2. Minister van Openbare Werken (5 augustus 1910 - 8 juni 1911)

    3. Tweemaal minister van Landbouw (1 mei 1907 - 30 oktober 1908 ad interim en 5 augustus 1910 - 8 juni 1911)

    4. Opnieuw minister van Openbare Werken en Landbouw (11 november 1912 - 21 november 1918)

    5. Minister in Le Havre

    6. Loppem: Helleputte en de Rechterzijde in het defensief
  5. "L'homme dépassé" (1918-1925)
    1. Monumentenzorg en wederopbouw

    2. De Katholieke Unie: de realisatie van een oude droom

    3. De oude man: het moeilijke afscheid van macht en invloed

       

Algemeen besluit
Résumé - Summary
Bijlage: stamboom van Joris Helleputte-Louise Schollaert
Bibliografie
Biografisch repertorium
Indices
Colophon

Deel II - OEUVRECATALOGUS

Inleiding

Anderlecht: kapel instituut zusters O.L. Vrouw van Namen
Antwerpen: woningen Dumont, Sint-Camillusziekenhuis
Argenteau: verbouwing villa de Monge
Averbode: kroonluchters abdijkerk norbertijnen
Beloeil: verbouwing woning Descamps
Boutersem: verbouwing kasteel de Wouters de Bouchout, devotiekapel
Bree: altaren en vloer
Brugge: kapel en studiezaal Sint-Lodewijkscollege
Diest: herstelling voorgevel kruisherenkerk
Eigenbilzen: katholieke school met zusterhuis
Floriffoux: bemeubeling kasteel de Dorlodot
Geel: Sint-Aloysiuscollege
Gent: woningen August Helleputte
Geraardsbergen: restauratie stadhuis
Hannut: landhuis Wauthier met schooltje en schoolhuis
Hasselt: herstelling Sint-Quintinuskathedraal
Heist-op-den-Berg: O.L.Vrouwkapel
Heverlee: grafmonumenten befgraafplaats Parkabdij, verbouwing Arenbergkasteel, Heilig-Hartinstituut, verbouwing klooster Terbank, preekstoel Sint-Lambertuskerk
Huy: restauratie Betlehemportaal
Kumtich: katholieke school met schoolhuis
Langemark: verbouwing kasteel de Patin
Le Roeulx: verbouwing en bemeubeling woning Mabille
Lessines: zaal katholieke kring
Leuven: woning de Wouters de Bouchout, verbouwing woning de Heen, apotheek Geens, votiefkapel Paridaensinstituut, provisiekelder klooster zusters van Maria, restauratie Sint-Pieterskerk, sokkel en baldakijn Sint-Geertruikerk, woning Lauwers, woning Goffaerts, koetshuis woning Ledresseur, Hoger Instituut voor Wijsbegeerte, verbouwing Sint-Barbaraschool, klooster, portiersloge en oefenschool Jesu-Placet, verbouwing woning en atelier Joris Helleputte, gebouw Gilde van Ambachten en Neringen, vleugels Sint-Pieterscollege, Justus Lipsiuscollege, landbouwkundig Instituut, Anatomisch amphitehater, klooster zusters van de Goede Herder, woning Hayoit, Amerikaans college, Sint-Jansschool, verbouwing woning Van Biervliet, hek kerkhof Sint-Jacobskerk, uitbreiding zaal katholieke kring, kapel conventuelen, seminarie Leo XIII, feestzaal Société Générale des Etudiants, uitbreiding en verbouwing Afrikaans semenarie, koor kapel O.L.V. ter Koorts, drukkerij Peeters, verbouwingen universitaire gebouwen, meubelontwerpen, vloeren
Liège: kapel instituut Religieuses du Sacré Coeur, weeshuis Sint-Jan Berchmans met kerk Sint-Franciscus van Sales
Lubbeek: verbouwing villa de Heen
Massemen: herstelling Sint-Martinuskerk
Mol: hoofdaltaar Sint-Petrus en Pauluskerk
Monceau-sur-Sambre: school met klooster en kapel/meubelen Houtart
Nivelles: grafmonument en meubelen Lagasse
Ohey: Sint-Pieterskerk en pastorie
Oostkamp: vergroting Sint-Pietersbandenkerk
Oudenaarde: restauratie volkszaal en stadhuis
Peer: Sint-Lambertuscollege
Rotselaar: school met schoolhuis
Saint-Hubert: restauratie abdijkerk
Schaffen: herstelling en qvergroting Sint-Hubertuskerk
Sclayn: verbouwing woning Lefebvre
Sint-Joost-ten-Node: Julianakapel
Tessenderlo: school met klooster en kapel, Sint-Jozefsgesticht
Thy-le-Chateau: grafkapel Haverland
Wintershoven: vergroting en herstelling Sint-Pietersbandenkerk
Zedelgem: woning Adriaens
Zolder: herstelling en vergroting Sint-Hubertus en Vincentiuskerk
Zottegem: woning Vanderstraeten

Indices

Format: Edited volume - hardback

Size: 280 × 225 mm

ISBN: 9789061868637

Publication: March 04, 1998

Series: KADOC-Artes 1

Languages: Dutch; Flemish

Stock item number: 45915

Jan De Maeyer is full professor at KU Leuven and director of KADOC KU Leuven, Documentation and Research Centre for Religion, Culture and Society. He is president of the Belgian Historical Institute in Rome and author of several publications on political and social Catholicism, material Christianity, and the development of religious institutions.
Leen Van Molle is full professor of social history and member of the research group MoSa (Modernity and Society, 1800-2000) at KU Leuven. Her research focuses on the history of Belgian and European social identities, social movements and social policy, and in particular the history of the rural world.