Journal issues

“Voor ons sijn verscheenen”

Het alledaagse leven in de vroegmoderne Nederlanden in een nieuw licht dankzij rechtshistorische bronnen

Vroegmoderne getuigenverslagen behoren tot de belangrijkste bronnen die we hebben om allerlei verborgen dimensies van het verleden te reconstrueren. Toch lieten historici ze tot voor kort vaak links liggen, omdat ze doorgaans moeilijk te raadplegen en te interpreteren waren voor onderzoekers zonder juridische expertise. Dankzij de ontwikkeling van nieuwe technieken en databanken krijgen we echter steeds beter inzicht in deze bronnen en daarmee ook in het alledaagse leven in de vroegmoderne tijd. Mestrapers, jonkers, prostituees, kruimeldieven, oplichters en slaafgemaakten, allemaal krijgen ze een stem in de duizenden getuigenissen en attestaties die in de vroegmoderne Nederlanden en daarbuiten werden opgetekend. Oog in oog met het verleden, zo lijkt het wel, ook al zit er hier en daar wel wat ruis op de bron.

Feestelijke cultuur in de vroegmoderne Nederlanden

Nieuw nummer van het tijdschrift Nieuwe Tijdingen
Centraal in dit nummer van Nieuwe Tijdingen staan de evolutie en vormgeving van festiviteiten in de vroegmoderne Nederlanden. Daarbij belichten de auteurs feesten van allerlei aard, bijvoorbeeld als gevolg van de Reformatie of de Franse Revolutie. Ze onderzoeken de rol van traditie en innovatie bij feestelijk vertier, de weergave en verslaggeving van feestelijkheden in media en kunsten, de rol van materiële cultuur in festiviteiten en de rol van veranderende normen en waarden met betrekking tot feestvieren in uiteenlopende sociale milieus. Zowel elitaire festiviteiten als vormen van volksvermaak komen aan bod. Zo gaat het onder meer over vorstelijke intredes, carnavalsvieringen, feestmaaltijden, loterijen, ‘kwelspelen’ en illuminaties.

Makelaars in kennis

Informatievoorziening in de vroegmoderne Nederlanden

We leven in een koortsachtige
informatiemaatschappij. Voortdurend worden we overspoeld met nieuws, kennis,
roddels en faits divers via sociale en meer traditionele media. Vaak
stelt die overvloed aan informatie ons voor de vraag wat te kijken, te lezen of
te beluisteren? Wat te geloven of te wantrouwen, en vooral wat te onthouden of
te bewaren? Hoewel de snelheid waarmee informatie in vroegere tijden
circuleerde aanzienlijk lager lag, waren de vragen niet fundamenteel anders.
Ook in de vroegmoderne periode waren mensen voor hun informatievoorziening
afhankelijk van netwerken van correspondenten, van makelaars in kennis en
informatie. En ook toen was niet alle informatie even nuttig of betrouwbaar.
Dit dossier van Nieuwe Tijdingen laat zien hoe kooplui, diplomaten,
wetenschappers, verzamelaars, artiesten, maar ook gewone geletterde burgers
informatie verzamelden, filterden, ordenden, bewaarden en gebruikten.

Vroegmoderne geschiedenis in actuele debatten

Gebruik van vroegmoderne geschiedenis in discussies over canonvorming, (post)kolonialisme, nationalisme en historische vergelijkingen
De vroegmoderne periode kan de laatste jaren rekenen op grote belangstelling in Nederland en Vlaanderen. In maatschappelijke discussies over (nationale) identiteit, onderwijs en de erfgoedsector wijzen opiniemakers bijvoorbeeld graag op de economische, politieke, sociale en culturele verworvenheden van de periode voor 1800. Deze interesse in het verleden is uiteraard toe te juichen, maar het politieke gebruik van historische verwijzingen staat ook op gespannen voet met wetenschappelijke geschiedbeoefening. Beleidsmakers lijken geschiedenis te zien als een grabbelton waaruit ze naar believen kunnen putten. Vele vroegmodernisten staan dan ook eerder sceptisch tegenover de maatschappelijke benutting van academische inzichten. Hoe gaan historici van de vroegmoderne tijd best om met deze praktijk?

Deze vraag staat centraal in dit nummer van Nieuwe Tijdingen. De bijdragen besteden onder andere aandacht aan het gebruik van vroegmoderne geschiedenis in discussies over canonvorming, (post)kolonialisme, nationalisme en historische vergelijkingen. Het jaarboek werpt daarmee nieuw licht op de vraag hoe en waarom (onderzoek over) de vroegmoderne periode wordt geïnstrumentaliseerd en gerepresenteerd in actuele maatschappelijke debatten, en welke rol vroegmoderne historici daarbij zouden kunnen spelen.

Hedendaagse biografieën over vroegmoderne lieden

Aan de populariteit van de historische biografie lijkt maar geen einde te komen. Ieder jaar weer verschijnen er tal van nieuwe levensbeschrijvingen van vroegmoderne vorsten, staatslieden, kunstenaars en drukkers. Doorgaans zijn het klassieke, chronologisch geordende levensbeschrijvingen, stevig ingebed in de historische context, tot tevredenheid van de meeste recensenten en lezers. Echter, enige kritische reflectie op de biografische methode ten aanzien van figuren uit de vroegmoderne tijd ontbrak tot nu toe in de Lage Landen. Deze uitgave wil hiertoe een kritische bijdrage leveren en houdt de hedendaagse biografische methodes goed tegen het licht. De auteurs in dit volume verkennen de (on)mogelijkheden van de dominerende, klassiek chronologisch geordende levensbeschrijvingen over personen uit de vroegmoderne tijd, en staan daarnaast ook stil bij de historische context, de verhouding fictie versus feit, en ten slotte bij het schrijfproces zelf.

Genderpatronen in vroegmoderne samenlevingen

Genderperspectief op migratie, religie, rechtspraak, arbeid en homoseksualiteit in vroegmoderne samenlevingen

De integratie van een genderperspectief in historisch onderzoek heeft gevolgen die verder reiken dan simpelweg de aanvulling van bestaand onderzoek met bijkomende onderzoekssubjecten. Ze vraagt om een fundamentele herbezinning over begrippen die vaak hun betekenis hebben gekregen vanuit een specifieke mannelijke insteek.

Dit nummer van Nieuwe Tijdingen verkent wat een zorgvuldig toegepast genderperspectief concreet oplevert voor het vroegmoderne onderzoek naar uiteenlopende thema’s zoals migratie, religie en rechtspraak, arbeidsmarkt en homoseksualiteit. Dit gebeurt vanuit verschillende invalshoeken en historische contexten. Zo wordt ingegaan op de ervaringen en de verschillende rollen van vrouwen binnen confessionele migrantengemeenschappen in Engeland, op de Antwerpse drukkersmarkt en binnen stedelijke religieuze gemeenschappen in Frankrijk. Andere bijdrages bestuderen noties van mannelijkheid en vrouwelijkheid in strafrechtelijke ondervragingen in Frankrijk en attitudes ten opzichte van deviante seksualiteit in achttiende-eeuws Antwerpen.

Stadsgeschiedenis 17 (2022) 1

Stadsgeschiedenis is het Nederlands-Vlaamse tijdschrift voor onderzoek, reflectie en debat over de stad en haar geschiedenis. De aanpak is interdisciplinair en gericht op een breed scala aan thema’s.

Verschijnt jaarlijks in twee afleveringen
Print ISSN: 1872-0676
Online ISSN: 2736-7762

Jaarlijkse abonnementsprijzen (print + online)*Institutioneel € 60,00
Individueel € 35,00
Student € 30,00

Losse nummers print: € 20,00 (excl. portkosten)
Losse nummers digitaal: € 15,00

* Abonnementsprijzen zijn inclusief BTW en verzendkosten voor abonnees binnen de Benelux. Voor abonnees buiten de Benelux worden verzendkosten aangerekend.

Neem contact op via orders@upl.be om in te tekenen op een abonnement.
Voor meer informatie, ga naar www.upl.be/Stadsgeschiedenis.

Stadsgeschiedenis 16 (2021) 1

Stadsgeschiedenis is het Nederlands-Vlaamse tijdschrift voor onderzoek, reflectie en debat over de stad en haar geschiedenis. De aanpak is interdisciplinair en gericht op een breed scala aan thema’s.

Verschijnt jaarlijks in twee afleveringen
Print ISSN: 1872-0676
Online ISSN: 2736-7762

Jaarlijkse abonnementsprijzen (print + online)*Institutioneel € 60,00
Individueel € 35,00
Student € 30,00

Losse nummers print: € 20,00 (excl. portkosten)
Losse nummers digitaal: € 15,00

* Abonnementsprijzen zijn inclusief BTW en verzendkosten voor abonnees binnen de Benelux. Voor abonnees buiten de Benelux worden verzendkosten aangerekend.

Neem contact op via orders@upl.be om in te tekenen op een abonnement.
Voor meer informatie, ga naar www.upl.be/Stadsgeschiedenis.

Stadsgeschiedenis 18 (2023) 1

Stadsgeschiedenis is het Nederlands-Vlaamse tijdschrift voor onderzoek, reflectie en debat over de stad en haar geschiedenis. De aanpak is interdisciplinair en gericht op een breed scala aan thema’s.

Verschijnt jaarlijks in twee afleveringen
Print ISSN: 1872-0676
Online ISSN: 2736-7762
**Jaarlijkse abonnementsprijzen (print + online)*
**Institutioneel € 60,00
Individueel € 35,00
Student € 30,00

Losse nummers print: € 20,00 (excl. portkosten)
Losse nummers digitaal: € 15,00

* Abonnementsprijzen zijn inclusief BTW en verzendkosten voor abonnees binnen de Benelux. Voor abonnees buiten de Benelux worden verzendkosten aangerekend.

Neem contact op via orders@upl.be om in te tekenen op een abonnement.
Voor meer informatie, ga naar www.upl.be/Stadsgeschiedenis.

Stadsgeschiedenis 16 (2021) 2

Stadsgeschiedenis is het Nederlands-Vlaamse tijdschrift voor onderzoek, reflectie en debat over de stad en haar geschiedenis. De aanpak is interdisciplinair en gericht op een breed scala aan thema’s.

Verschijnt jaarlijks in twee afleveringen
Print ISSN: 1872-0676
Online ISSN: 2736-7762

Jaarlijkse abonnementsprijzen (print + online)*Institutioneel € 60,00
Individueel € 35,00
Student € 30,00

Losse nummers print: € 20,00 (excl. portkosten)
Losse nummers digitaal: € 15,00

* Abonnementsprijzen zijn inclusief BTW en verzendkosten voor abonnees binnen de Benelux. Voor abonnees buiten de Benelux worden verzendkosten aangerekend.

Neem contact op via orders@upl.be om in te tekenen op een abonnement.
Voor meer informatie, ga naar www.upl.be/Stadsgeschiedenis.