Leren in maatschappelijk betrokken onderwijs

Basisinzichten voor leraren nu en in de toekomst

Edited by Jan Elen and Andy Thys

Regular price €29.50 (including 6% VAT) Sale

Textbook - paperback

NIEUW HANDBOEK - BESCHIKBAAR VANAF ACADEMIEJAAR 2019-2020

. basisinzichten voor onderwijs op micro-, meso- en macro-niveau
. praktisch toepasbaar en theoretisch onderbouwd
. geschreven door internationaal erkende experten
. voor leraren en iedereen die geïnteresseerd is in onderwijs

Inzichten op het niveau van het onderwijsbestel, de school en de klas
Onderwijs lokt sinds eeuwen heftige discussies uit en is de inspiratiebron voor evenveel geëngageerde bespiegelingen als fundamenteel wetenschappelijk onderzoek. Bovendien belangt onderwijs als complex en gelaagd fenomeen direct of indirect ook heel diverse maatschappelijke actoren aan – leerlingen, leraren, directies, ouders, beleidsmakers, werknemers en werkgevers.

Om aan deze actoren een goed (beter) begrip van onderwijs te geven en hen er ook zelf een proactieve rol in te laten spelen, reikt dit boek belangrijke basisinzichten aan vanuit een wetenschappelijk perspectief. Het doet recht aan de complexiteit en de gelaagdheid van onderwijs. Het verheldert zonder te simplificeren. Het biedt denkkaders, onderzoekskaders en standpunten  op het niveau van het onderwijsbestel, de school en de klas. Het geeft leraren en bij uitbreiding allen die in onderwijs geïnteresseerd zijn, de basis om op en over al deze niveaus zelf te reflecteren, te beslissen en te oordelen.

Met bijdragen van Orhan Agirdag, Carlijne Ceulemans, Stefanie Claes, Hilde Colpin, Bieke De Fraine, Karlien De Jaeger, Fien Depaepe, Bert De Smedt, Steven Eggermont, Jan Elen, Evelien Flamez, Greet Gevaert, Pol Ghesquière, Luc Goossens, Bregt Henkens, Oliver Holz, Els Huygens, Geert Kelchtermans, Jan Masschelein, Annelies Raes, Maarten Simons, Andy Thys, Joke Torbeyns, Kris Vandenbranden, Machteld Vandecandelaere, Wim Van Dooren, Mieke Van de Goor, Stéphanie Van Marcke, Sarah Van Ruyskensvelde, Lieven Verschaffel, Karine Verschueren, Pieter Verstraete, Kurt Willems, Sien Wissels.


Leren in maatschappelijk betrokken onderwijs: ten geleide
Context
Digitalisering
Globalisering
Leeswijzer
Referenties

Module 1: Onderwijsbeleid en -organisatie in Vlaanderen: een algemeen kader met juridische en historische perspectieven
1. Inleiding
2. De organisatie van het Vlaamse onderwijs
2.1. Een historische kijk op onderwijsvrijheid en het ontstaan van de netten
2.2. De onderwijsnetten en de onderwijskoepels in Vlaanderen vandaag
3. De structuur van het Vlaamse onderwijs
3.1. De structurele evolutie van het secundair onderwijs
3.2. De huidige structuur in onderwijsniveaus
4. Het onderwijsbeleid
4.1. Het mensenrechtelijke en grondwettelijke kader voor onderwijsbeleid
4.2. Lokaal, Vlaams, federaal, Europees en internationaal onderwijsbeleid
4.3. Vlaams onderwijsbeleid concreet: de rechtspositie van leerkrachten
4.4. Vlaams onderwijsbeleid concreet: de rechtspositie van leerlingen en ouders
Besluit
Noten
Referenties

Module 2: Historisch overzicht van de pedagogiek en het onderzoek naar Leren
1. Inleiding: naar een wetenschapshistorische benadering van de pedagogische theorie en praktijk
2. Kennis als deugd: de Verlichting en de socialisatie van de massa
3. De verschoolsing van de samenleving: opvoedend onderwijs in de lange negentiende eeuw
4. De nieuweschoolbeweging: pedagogiek en bevrijding in de eeuw van het kind
5. De pedagogiek als sociale wetenschap
6. Naar een empirische studie van het leren: de ontwikkeling van het behaviorisme in de vroege 20e eeuw
7. Het brein in beeld: een visie op leren vanuit een informatiebewerkingsbenadering
8. Leren als actieve constructie: de opkomst van het constructivisme
9. Leren als een gesitueerde activiteit met een gesitueerd leerresultaat: Situated cognition
10. Besluit: Over leren (uit de geschiedenis)
Noten
Referenties

Module 3: De maatschappelijke rol en betekenis van onderwijs: benaderingen en toetsstenen
1. Inleiding
2. Functioneel-sociologische benadering
3. Cultureel-sociologische benadering
4. Conflict-sociologische benadering
5. Sociaal-economische benadering
6. School-pedagogische benadering
6.1. Algemene achtergrond
6.2. Schools leren: uitgangspunten en toetsstenen
6.3. School-pedagogische toetsstenen
Besluit
Referenties

Module 4: Gelijkheid en Vrijheid
1. Inleiding
2. Gelijkheid
2.1. Gelijkheid in vijf vragen
2.2. De wie- en wat-vraag: een overzicht van (on)gelijkheid
2.3. De wanneer-vraag: gelijke start of gelijke uitkomst?
2.4. De waarom-vraag: twee verklaringen rond ongelijkheid
2.5. De hoe-vraag: de beleidsmaatregelen
3. Vrijheid
3.1. Actieve vrijheid: vrijheid van scholen
3.2. Passieve vrijheid: vrijheid van ouders
3.3. Vrijheid van leraren
3.4. Vrijheid van leerlingen
3.5. Twee centrale rollen van de overheid
3.6. Actieve vrijheid van onderwijs: implicaties voor de leeruitkomsten
3.7. Passieve vrijheid van onderwijs: implicaties voor de leeruitkomsten
4. Besluit
Noten
Referenties


Module 5: Leren
1. Inleiding
2. Leren is een actief en constructief proces
3. Leren bouwt verder op voorkennis
4. Leren vereist de integratie van verschillende soorten kennis
4.1. Domeinspecifieke kennis
4.2. Cognitieve strategieën
4.3. Metacognitie
5. Leren is het resultaat van de complexe interactie tussen (meta)cognitieve, affectieve en motivationele aspecten
5.1. Attituden
5.2. Motivatie
6. Optimaal leren bouwt kennis op die beklijft en transferabel is
6.1. Retentie
6.2. Transfer
7. Leren vindt plaats binnen de beperkingen van het menselijk informatieverwerkend en neurofysiologisch systeem
7.1. Inleiding
7.2. De prefrontale cortex
7.3. Executieve functies: werkgeheugen, inhibitie en flexibiliteit
7.4. De rol van strategieën en expertise
7.5. Interventies gericht op het stimuleren van executieve functies
7.6. Tot slot: niet alleen cognitie
8. Het lerende subject ondergaat belangrijke ontwikkelingen tijdens de adolescentie
8.1. Emoties en risicogedrag bij adolescenten
8.2. Begeleiden van leren en ontwikkeling bij adolescenten
8.3. Visie op gezag van leraren bij adolescenten
8.4. Conclusie: Begripsvol omgaan met leerlingen
9. Besluit
Noot
Referenties

Module 6: Bouwstenen van onderwijzen
1. Inleiding
2. Doelen en evaluatie
2.1. Soorten doelen en soorten evaluaties
2.2. Kwaliteitsvolle doelen en kwaliteitsvolle evaluatie
3. Leertaken en leerinhouden
3.1. Selecteren en ordenen
3.2. Soorten leertaken en leerinhouden
4. Werkvormen en media/technologie
4.1. Belang van werkvormen en media
4.2. Soorten werkvormen
4.3. Onderwijsbenaderingen
5. Besluit
Noten
Referenties

Module 7: Verschillen tussen leerlingen in onderwijs
1. Inleiding
2. Hoe omgaan met verschillen tussen leerlingen?
2.1. Een veranderende visie: van segregatie naar inclusie
2.2. Van segregatie naar inclusie in Vlaanderen
3. Welke verschillen tussen leerlingen?
3.1. Verschillende leerlingkenmerken
3.2. Leerlingen met leerproblemen in het secundair onderwijs
3.3. Leerlingen met gedrags- en emotionele problemen in het secundair onderwijs
3.4. Cognitief begaafde leerlingen in het secundair onderwijs
4. Verschillen in de loopbanen van leerlingen in het secundair onderwijs
4.1. Watervalloopbanen
4.2. Zittenblijven
4.3. Ongekwalificeerde uitstroom
4.4. Begeleiden van studie- en beroepskeuze
4.5. Flexibele leerwegen
5. Besluit
Noten
Referenties


Module 8: Taalbeleid op school
1. Inleiding
2. Taal op school
3. Taalbeleid als oplossing?
4. Pijlers van talenbeleid
4.1. Taalvaardigheidsonderwijs
4.2. Omgaan met instructietaal: taalgericht vakonderwijs
4.3. Vreemdetalenonderwijs
4.4. Taal als communicatiemiddel op school
5. Processen van taalbeleid
6. Onderzoek naar de implementatie van talenbeleid
7. Besluit
Referenties

Module 9: Kwaliteit
1. Inleiding
2. Instrumenten van onderwijskwaliteit
2.1. Internationale kwaliteitsbewaking
2.2. Kwaliteitsbewaking in het Vlaams onderwijssysteem
2.3. Kwaliteitszorg op school(bestuur)niveau: koepels en scholen
3. Onderzoek naar kwaliteitsvol onderwijs
3.1. CIPO-kader
4. Onderzoek naar beleid en praktijken van kwaliteitssystemen
4.1. Goed onderwijs vs. onderwijskwaliteit
4.2. Relatie tussen kwaliteitszorg en professionaliteit
4.3. Verschuiving van een professioneel oordelen naar prestatiemetingen
5. Besluit
Referenties

Module 10: School als organisatie
1. Inleiding
2. Organisatie
2.1. Wat is een organisatie?
2.2. Grondmodel: kernelementen van organisaties
3. Bureaucratie en professionaliteit: de zoneringstheorie van Hanson
4. Betekenisgeving
4.1. Individuele betekenisgeving: het persoonlijk interpretatiekader
4.2. Collectieve betekenisgeving: schoolcultuur
5. Schoolleiderschap
5.1. Begripsomschrijving
5.2. Schoolleiderschap en de directie
5.3. De conceptualisering van schoolleiderschap in onderwijsonderzoek
6. Professionele relaties: autonomie en samenwerking
6.1. Autonomie, samenwerking en collegialiteit
6.2. Verschillende vormen van samenwerking en autonomie
6.3. De inhoud en agenda van samenwerking
6.4. Collegialiteit en conflict
7. Micropolitiek
7.1. De school als organisatie door een micropolitieke bril
7.2. Wenselijk geachte werkcondities als professionele belangen
7.3. Micropolitiek vanuit professionele belangen
8. Onderwijsvernieuwing
8.1. Begripsomschrijving
8.2. Betekenisgeving en normativiteit
8.3. Weerstand
9. Besluit
Noten
Referenties
Index


Format: Textbook - paperback

Size: 230 × 170 × 22 mm

448 pages

ISBN: 9789462701885

Publication: July 24, 2019

Languages: Dutch; Flemish

Stock item number: 129621

Andy Thys is onderwijskundige en wetenschappelijk medewerker aan de Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, KU Leuven.
Jan Elen is gewoon hoogleraar onderwijskunde aan het Centrum voor Instructiepsychologie en –technologie, KU Leuven.